سلێمانی دەبێتە چەقی ململانێ فیکرییەکان؛ دکتۆر محەممەد کەمال فەلسەفەی نیتچە دەهێنێتە ناو تەلاری سەردەم

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

لەگەڵ دەسپێکی یەکەمین ڕۆژەکانی ساڵی نوێی ٢٠٢٦، شاری سلێمانی جارێکیتر جەخت لە پێگەی خۆی وەک پایتەختی ڕۆشنبیری دەکاتەوە و میوانداری گەورەترین دیداری فەلسەفی دەکات. ئەمڕۆ ناوەندە کلتوورییەکان شایەتی سازکردنی یەکەم و نوێترین کۆڕی فیکریی بیرمەند و فەیلەسوفی گەورەی کورد، دکتۆر محەممەد کەمال دەبن. ئەم چالاکییە کە لە یەکەمین ساتەکانی ڕاگەیاندنییەوە دەنگدانەوەیەکی زۆری لە ناوەندە ئەکادیمییەکاندا دروست کردووە، وەک گرنگترین ڕووداوی مەعریفی سەرەتای ساڵ سەیر دەکرێت کە تێیدا دەرگای گفتوگۆیەکی قووڵ لەسەر یەکێک لە ئاڵۆزترین فەیلەسوفەکانی جیهان دەکرێتەوە.

بەپێی بەرنامەی داڕێژراوی ناوەندی ڕێکخەر، ئەمڕۆ شەممە ڕێکەوتی ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، کاتژمێر ٣:٠٠ی پاش نیوەڕۆ، تەلاری دووەمی سەردەم لە شاری سلێمانی دەبێتە مەڵبەندی کۆبوونەوەی لایەنگرانی فیکر. ڕێکخەرانی کۆڕەکە ئاماژەیان بەوە کردووە کە هۆڵەکە بۆ هەمووان واڵایە و هیچ کۆت و بەندێکی تەمەنی یان پسپۆڕی بۆ ئامادەبوون دانەنراوە، ئەمەش بە مەبەستی ڕەخساندنی دەرفەت بۆ نەوەی نوێ و خوێندکاران تا لە نزیکەوە و بێ هیچ بەربەستێک گوێبیستی تێڕوانینە نوێیەکانی ئەم مامۆستا گەورەیە بن کە بڕیارە بە زمانێکی کوردیی پاراو و فەلسەفی، باس لە چەمکە جیهانییەکان بکات.

ناونیشانی ئەم کۆڕە فیکرییە بریتییە لە "ئایە دەتوانین نیتشەیی بین؟"، کە تەوەری سەرەکی گفتوگۆکە لە دەوری تێڕوانین و کاریگەرییەکانی فریدریش نیتچە لەسەر سیستەمی بیرکردنەوەی مرۆڤی هاوچەرخ دەسوڕێتەوە. دکتۆر محەممەد کەمال لەم دیدارەدا هەوڵ دەدات وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە کە ئایا فەلسەفەی نیتچە تەنها هی سەردەمێکی مێژوویی بووە، یان مرۆڤی کوردی ئەمڕۆ دەتوانێت لە ڕێگەی ئیرادەی هێز و تێپەڕاندنی بەها کۆنەکانەوە، خۆی لەگەڵ جیهانی مۆدێرن بگونجێنێت. ئەم باسە لە ئاستێکی باڵای فیکریدا پێشکەش دەکرێت و تیشک دەخاتە سەر ڕەهەندە شاراوەکانی فەلسەفەی نیتچە کە زۆرجار بە هەڵە لە ناوەندە گشتییەکاندا لێکدانەوەیان بۆ کراوە.

دکتۆر محەممەد کەمال، کە سیمایەکی جیهانی هەیە لە بواری فەلسەفەدا، لە ساڵی ١٩٥٥ لە کەرکووک لەدایکبووە و تەمەنی خۆی بۆ قووڵکردنەوەی تێگەیشتنی فەلسەفی تەرخان کردووە. ئەو لە ساڵی ١٩٧٩ بۆ خوێندنی باڵا چووەتە زانکۆی کاراچی و لە ساڵی ١٩٨٨ پلەی دکتۆرای لەسەر فەلسەفەی "هیگڵ" بەدەستهێناوە. خاڵی وەرچەرخان لە ژیانی ئەم بیرمەندەدا ئەوەیە کە بە کردەیی کاری بۆ "کوردی کردنی فەلسەفە" کردووە، ئەو هەمیشە دەڵێت: "دەمەوێت زمانی کوردی فێری فەلسەفە بکەم". ئەم مامۆستا ئەکادیمییە لە چەندین زانکۆی نێودەوڵەتیدا وەک وانەبێژی باڵا خزمەتی کردووە و خاوەنی دەیان بەرهەمی نایابە کە وەک سەرچاوەی سەرەکی لە کتێبخانەی کوردیدا دەناسرێن.

سازکردنی ئەم کۆڕە لەم کات و ساتەدا، نیشانەی زیندوێتی بزووتنەوەی فیکرییە لە کوردستان و دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە سەرەڕای هەموو ئاڵۆزییەکان، هێشتا کتێب و فەلسەفە جێگەی بایەخی سەرەکی کۆمەڵگەن. ئامادەبوونی دکتۆر محەممەد کەمال لە سلێمانی وەک دەسپێکی ساڵ، پەیامێکی گرنگە بۆ گەنجان کە ڕێگەی ڕاستەقینەی گۆڕانکاری لە فیکر و تێڕوانینەکانەوە دەستپێدەکات. پێشبینی دەکرێت ئەم کۆڕە ببێتە هەوێنێک بۆ زنجیرە کۆڕێکی تر کە تێیدا ڕەخنە و گفتوگۆ ببێتە بنەمای پێشکەوتنی کلتووری.

سەرچاوە : دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم