خواردنی کوردەواری؛ دۆڵمە وەک شاکارێکی کلتوری و تامێکی بێوێنە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

خواردنی کوردی بەشێکی دانەبڕاوە لە کلتور و مێژووی گەلی کورد، لە نێو هەموو

خواردنەکاندا "دۆڵمە" پێگەیەکی تایبەتی هەیە و وەک شاژنی سفرەی کوردی

دەناسرێت. ئەم خواردنە نەک تەنها ژەمێکی تێرکەرە، بەڵکو نیشانەی میواندۆستی و

کۆبوونەوەی خێزانییە لە دەوری یەک خوان، کە تێیدا جۆرەها سەوزەوات و گۆشت بە

شێوازێکی هونەری تێکەڵ دەکرێن.

ئامادەکردنی دۆڵمە پرۆسەیەکی ورد و کاتبرە، کە تێیدا گەڵای مێو، پیاز، کولەکە،

باینجان و بیبەر بە تێکەڵەیەک لە برنج، گۆشتی قیمەکراو، بەهاراتی تایبەت و

تەمەرهیندی یان ئاوی لیمۆ پڕ دەکرێنەوە. هەر ناوچەیەکی کوردستان شێوازێکی

تایبەتی هەیە بۆ ئامادەکردنی، هەندێک حەز بە دۆڵمەی ترش دەکەن و هەندێکی تریش

بە چەوری و گۆشتی زۆرەوە دەینێن، بەڵام هەموویان لەسەر ئەوە کۆکن کە دۆڵمە ناسنامەی

چێشتخانەی کوردییە.

لە ڕووی کلتورییەوە، دۆڵمە خواردنی ڕۆژانی هەینی و بۆنە و ئاهەنگەکانە. کاتێک

خێزانەکان لە سەیرانگاکان یان لە ماڵەوە کۆدەبنەوە، دۆڵمە دەبێتە تەوەری

سەرەکی گفتوگۆکان. لێهاتوویی ژنی کورد زۆرجار بەوە دەپێورێت کە تا چەند

دەتوانێت دۆڵمەیەکی بەتام و ڕێک و پێک ئامادە بکات، کە گەڵاکانی بە جوانی

پێچرابنەوە و تامی سووتەنی بنکەکەی (بنکڕ) گەیشتبێتە لوتکە.

مێژووی دروستکردنی ئەم خواردنە بۆ سەدەها ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە لە ناوچەکانی

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵام کورد توانیویەتی دەستکارییەکی زۆری تامی بکات و

بیخاتە ناو قاڵبێکی تایبەت بە خۆیەوە. گۆڕانکارییەکان لە جۆری بەهارات و

بەکارهێنانی دۆشاوی هەنار، وایکردووە دۆڵمەی کوردی لە دۆڵمەی وڵاتانی دراوسێ

جیاواز بێت و ناوبانگێکی جیهانی پەیدا بکات.

دۆڵمە تەنها ژەمێک نییە، بەڵکو گوزارشتە لە دەوڵەمەندیی خاک و بەرهەمە

کشتوکاڵییەکانی کوردستان. مانەوەی ئەم خواردنە وەک خۆی و گواستنەوەی

شێوازی ئامادەکردنی لە دایکەوە بۆ کچ، پاراستنی بەشێکی گرنگی میراتی مەعنەوی

گەلەکەمانە.

سەرچاوە: گۆڤاری کلتوری و چێشتخانەی کوردی

PM:11:37:23/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 152 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌