فرەجوڵەیی و کەمیی سەرنج (ADHD)؛ تەنها کێشەیەکی منداڵی نییە و پێویستی بە تێگەیشتنێکی قووڵتر هەیە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زۆرێک لە ئێمە وشەی (ADHD)مان بیستووە، بەڵام ئایا دەزانین ئەم حاڵەتە بە وردی چییە؟ تێکچوونی کەمیی سەرنج و فرەجوڵەیی تەنها پەیوەندی بە لاساریی منداڵەوە نییە، بەڵکو حاڵەتێکی دەماریی ئاڵۆزە کە کاردەکاتە سەر شێوازی کارکردنی مێشک و ڕەفتاری کەسەکان لە قۆناغە جیاوازەکانی تەمەندا.

لە ساڵانی دواییدا، هۆشیاری دەربارەی ئەم تێکچوونە بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە، بەتایبەت کە زۆرێک لە گەورەساڵان ئێستا درک بەوە دەکەن کە ئەو ئاستەنگانەی لە کار و ژیانی کۆمەڵایەتییاندا ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، ڕەگی لەم حاڵەتەدا هەیە کە لە منداڵییەوە دەستنیشان نەکراوە و مامەڵەی دروستی لەگەڵ نەکراوە.

نیشانەکانی ئەم حاڵەتە بەسەر سێ جۆری سەرەکیدا دابەش دەبن: کەمیی سەرنج، فرەجوڵەیی، و هەڵەشەیی. لە منداڵاندا ڕەنگە وەک بێدەنگ نەبوونی ناو پۆل و تێکنەدانی وانەکان دەربکەوێت، بەڵام لە گەورەساڵاندا زیاتر وەک جێگیرنەبوونی دەروونی، لەبیرچوونەوەی بەردەوامی کاتەکان، و زەحمەتییەکی زۆر لە ڕێکخستنی ئەرکە ڕۆژانەکاندا خۆی دەنوێنێت.

توێژینەوە زانستییەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە هۆکاری سەرەکی ADHD بۆ بۆماوەیی و گۆڕانکاری لە پێکهاتەی کیمیایی مێشک دەگەڕێتەوە، بەتایبەت لەو بەشانەی بەرپرسن لە بڕیاردان و کۆنترۆڵکردنی پەرچەکردارەکان. ئەمە ئەوە دەسەلمێنێت کە حاڵەتەکە پەیوەندی بە پەروەردەی هەڵە یان تەمەڵی کەسەکەوە نییە، بەڵکو جیاوازییەکی بایۆلۆژییە لە مێشکدا.

چارەسەرکردنی ئەم حاڵەتە تەنها لە وەرگرتنی دەرماندا کورت نابێتەوە، بەڵکو ڕاوێژی دەروونی، ڕاهێنانی ڕەفتاری و گۆڕینی شێوازی ژیان ڕۆڵێکی بنچینەیی دەگێڕن. تێگەیشتنی خێزان و دەوروبەر لە سروشتی ئەم تێکچوونە دەبێتە کلیلێک بۆ ئەوەی کەسانی تووشبوو بتوانن بەسەر ئاستەنگەکاندا زاڵ بن و وزە و بەهرە جیاوازەکانیان لە شوێنی گونجاودا بەکاربهێنن.

سەرچاوە: ماڵپەڕی تەندروستی مایۆ کلینیک

PM:07:50:16/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 444 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌