دۆزینەوەی نهێنییەکی جینی لە ڤیتامین D شێوازی پێشبینیکردنی نەخۆشی شەکرە دەگۆڕێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

توێژینەوەیەکی نوێ کە لە گۆڤاری زانستی بەناوبانگی (JAMA Internal Medicine)

بڵاوکراوەتەوە، ئاسۆیەکی نوێ بۆ ڕێگریگرتن لە نەخۆشی شەکرە دەکاتەوە. ئەم

توێژینەوەیە دەریخستووە کە کاریگەری ڤیتامین D بۆ پاراستنی مرۆڤ لە شەکرە،

پەیوەستە بە پێکهاتەی جینیی هەر تاکێک و بۆ هەمووان وەک یەک نییە.

لە تاقیکردنەوەیەکی کلینیکی ورددا کە لەسەر ئەو کەسانە ئەنجامدراوە کە لە قۆناغی

"پێش شەکرە"دان (Prediabetes)، دەرکەوتووە ئەو کەسانەی خاوەنی گۆڕانکارییەکی جینی

دیاریکراون لە وەرگرەکانی ڤیتامین D، کاتێک بڕێکی زۆر لەم ڤیتامینەیان پێدراوە،

مەترسی تووشبوونیان بە شەکرەی جۆری دوەم بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەمی کردووە. ئەمە

دەریدەخات کە ڤیتامینەکە تەنها وەک تەواکەرێکی خۆراکی کار ناکات، بەڵکو کارلێک

لەگەڵ کۆدی جینی جەستەدا دەکات.

توێژەران داتای ٢,٠٩٨ کەسیان شیکردەوە کە بەشێک بوون لە تاقیکردنەوەی نیشتمانی

(D2d). ئەنجامەکان سەرسوڕهێنەر بوون؛ دەرکەوت یەکێک لە گۆڕانە جینییە باوەکان

(Genotypes) بە هیچ شێوەیەک وەڵامدانەوەی بۆ ڤیتامینەکە نییە. ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە

بۆچی لە توێژینەوەکانی ڕابردوودا ئەنجامەکان سەبارەت بە سوودی ڤیتامین D بۆ شەکرە

دژ بەیەک بوون.

ئەم دۆزینەوەیە لە چوارچێوەی پەرەپێدانی "پزیشکیی ورد" (Precision Medicine) دێت،

کە تێیدا چارەسەرەکان بەپێی نەخشەی جینی نەخۆش دیاری دەکرێن. پێشتر پزیشکەکان وەک

ڕێسایەکی گشتی ڤیتامینەکەیان پێشنیار دەکرد، بەڵام ئێستا دەزانن کە ڕەنگە بۆ هەندێک

کەس بێ سوود بێت و کات بەفیڕۆدان بێت ئەگەر جیناتەکانیان هاوکار نەبن.

لە داهاتوودا، پزیشکەکان دەتوانن پێش دەسپێکردنی پلانی خۆپاراستن، پشکنینی جینی بۆ

نەخۆش بکەن. ئەمە ڕێگە دەگرێت لەوەی نەخۆشەکە بڕێکی زۆر لە ڤیتامین وەربگرێت کە

جەستەی ناتوانێت بۆ ڕێگری لە شەکرە بەکاریبهێنێت، و لەبری ئەوە پەنا بۆ ڕێگەی

تری خۆپاراستن ببرێت.

ئەم توێژینەوەیە نەک تەنها لە بواری شەکرە، بەڵکو لە تێگەیشتنمان بۆ کاریگەری

ڤیتامینەکانی تریش گۆڕانکاری دروست دەکات. نیشانی دەدات کە جەستەی مرۆڤەکان

تاقیگەی جیاوازن و ناتوانرێت یەک دەرمان یان ڤیتامین بە هەمان کاریگەری بۆ

هەمووان بەکاربهێنرێت.

سەرچاوە: JAMA Internal Medicine / Annals of Internal Medicine

PM:08:45:06/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌