چارەسەری جینی جۆرێکی کوشندەی نەخۆشی لە کۆرپەیەکدا چاک دەکاتەوە و سەردەمێکی نوێ دەستپێدەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە وەرچەرخانێکی مێژوویدا کە ئاسۆیەکی نوێ بۆ پزیشکیی کەسێنراو دەخاتە ڕوو، چارەسەرێکی تاقیکاریی دەستکاری جینی توانی کۆرپەیەک لە نەخۆشییەکی دەگمەن و وێرانکەر ڕزگار بکات. ئەم سەرکەوتنە نەک تەنها ژیانی منداڵێکی پاراست، بەڵکو بووە نموونەیەک بۆ پەرەپێدانی چارەسەری "بیسپۆک" یان تایبەت، کە بەپێی نەخشەی جینی هەر تاکێک دادەڕێژرێت، ئەمەش وایکردووە دەزگا ڕێکخەرەکان بە خێرایی بیر لە ئاسانکاری بۆ ئەم جۆرە چارەسەرە پێشکەوتووانە بکەنەوە.

کەیسەکە پەیوەندی بە کۆرپەیەکەوە هەیە بە ناوی کەی جی مەلدون، کە لە ئابی ٢٠٢٤ لەدایکبووە. کەی جی کێشەیەکی جینی دەگمەنی هەبوو کە نەیدەهێشت جەستەی پاشماوە ژەهراوییەکانی ئەمۆنیا تێکبشکێنێت، ئەمەش مەترسییەکی ڕاستەقینەی لەسەر ژیانی دروستکردبوو و ئەگەری هەبوو تووشی زیانی مێشکی یان مردن ببێت. 

پزیشکان پێیان وابوو تەنها ڕێگە چاندنی جگەرە، بەڵام کەی جی خرایە ناو بەرنامەیەکی تاقیکارییەوە کە تێیدا زانایان، لەوانە فیۆدۆر ئۆرنۆڤ پسپۆڕی دەستکاری جینی، چارەسەرێکیان بۆ داڕشت.

ئەم چارەسەرە لە ڕێگەی تەکنەلۆژیای "Base editing"ەوە ئەنجامدرا، کە ئامانج لێی ڕاستکردنەوەی ئەو "هەڵە ڕێنووسە" جینییانە بوو لە DNAی کەی جی-دا کە ببوونە هۆی نەخۆشییەکە. دوای ئەوەی کۆرپەکە سێ ژەمی لەو چارەسەرە وەرگرت، ئەنجامەکان سەرسوڕهێنەر بوون. کەی جی ئێستا گەیشتووەتە قۆناغەکانی گەشەی ئاسایی و تەنانەت یەکەم هەنگاوەکانی ناوە، بێ ئەوەی پێویستی بە نەشتەرکاری گەورە هەبێت.

تێچووی چارەسەرەکەی کەی جی نزیکەی یەک ملیۆن دۆلار بووە، کە ژمارەیەکی خەیاڵییە، بەڵام تیمەکە پلانی هەیە بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی کلینیکی بۆ منداڵانی تریش کە کێشەی هاوشێوەیان هەیە. ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) ئامادەیی نیشانداوە کە ڕێگەی تایبەت بۆ پەسەندکردنی ئەم جۆرە چارەسەرە کەسێنراوانە دابنێت، بە شێوەیەک کە تەنها یەک پلاتفۆرمی دەرمان بەس بێت و بۆ هەر نەخۆشێک بەپێی پێویست دەستکاری بکرێت، بێ ئەوەی پێویست بکات هەموو جارێک تاقیکردنەوەی کلینیکی لە سەرەتاوە دەستپێبکرێتەوە.

ئەم هەنگاوە دەبێتە هۆی ئەوەی لە چەند ساڵی داهاتوودا، چارەسەرە گرانبەهاکان بۆ خەڵکێکی زۆرتر بەردەست بن. زانایان هیوادارن ئەمە ببێتە سەرەتای کۆتاییهێنان بە هەزاران نەخۆشی جینی کە تا ئێستا هیچ چارەسەرێکیان نەبووە.

سەرچاوە: گۆڤارە زانستییەکان و ئاژانسە هەواڵییە پزیشکییەکان.

PM:07:23:24/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌