نەخۆشی ئێف ئۆ پی: کاتێک جەستە دژی خۆی دەوەستێتەوە و دەبێتە ئێسک

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

نەخۆشی (Fibrodysplasia Ossificans Progressiva) کە زۆرجار وەک یەکێک لە پەکخەرترین و سەختترین نەخۆشییەکان لە مێژووی پزیشکیدا وەسف دەکرێت، بە شێوەیەکی بێدەنگ ماسولکە و شانە بەستەرەکان دەگۆڕێت بۆ ئێسکی ڕەق. ئەم پرۆسەیە بە تێپەڕبوونی کات نەخۆشەکان لەناو قەفەزێکی ئێسکی لەناو جەستەی خۆیاندا زیندانی دەکات و توانای جووڵەیان لێ دەسەنێتەوە.

ئەم تێکچوونە جیناتییە زۆر دەگمەنە بەزۆری لە سەرەتای منداڵییەوە دەست پێدەکات، کاتێک نەخۆشەکە تووشی هەوکردن و ئاوسانی بەئازار دەبێت کە دەبێتە هۆی دروستبوونی ئێسکی نوێ لە شوێنە نائاساییەکاندا. یەکێک لە مەترسیدارترین لایەنەکانی ئەم نەخۆشییە ئەوەیە کە تەنانەت بریندارییەکی سادە، کوتان (ڤاکسین) یان هەوکردنێکی ڤایرۆسی دەبێتە هۆی وەرچەرخانێکی خێرا و گۆڕانی شانە نەرمەکان بۆ ئێسک. ئەمەش وای کردووە کە چاودێری پزیشکی بۆ ئەم کەسانە کارێکی زۆر ئاڵۆز و پڕ لە مەترسی بێت.

زانایان توانیویانە بازدانێکی جیناتی دیاریکراو بدۆزنەوە کە دەبێتە هۆی ئەوەی سیستەمی چاککردنەوەی جەستە بە هەڵە کار بکات؛ بە جۆرێک جەستە مامەڵە لەگەڵ شانە نەرمەکاندا دەکات وەک ئەوەی ئێسکی شکاو بن و هەوڵی چاککردنەوەیان دەدات بە دروستکردنی ئێسکی ڕەق. لە ئێستادا دەرمانە نوێیەکان کار لەسەر داخستنی ئەو ڕێڕەوە نائاساییانە دەکەن کە پەیامی دروستکردنی ئێسک دەگەیەنن، ئەمەش یەکەمین هیوای ڕاستەقینەیە بۆ خاوکردنەوەی بەرەوپێشچوونی نەخۆشییەکە.

بۆ چەندین سەدە، حاڵەتەکانی FOP بە هەڵە وەک هەوکردنی توندی جومگەکان یان شێواوی پەیکەری ئێسک لێک دەدرانەوە. تەنها لە چەند دەیەی ڕابردوودا بوو کە زانستی جیناتی مۆدێرن ڕێگەی دا بە دەستنیشانکردنی ورد و توێژینەوەی ئاراستەکراو. ئەم گۆڕانکارییە وای کردووە کە نەخۆشییەکە لە بارودۆخێکی بێهیواکەرەوە بگۆڕێت بۆ بوارێکی چالاکی لێکۆڵینەوە کە زانایان بە وردی کاری لەسەر دەکەن.

هەرچەندە تووشبووان هێشتا ڕووبەڕووی سنوورداربوونی توندی جەستەیی دەبنەوە، بەڵام زیادبوونی هۆشیاری لە ناوەندە پزیشکییەکاندا بووەتە هۆی کەمبوونەوەی دەستنیشانکردنی هەڵە کە پێشتر زیانی کوشندەی بە نەخۆشەکان دەگەیاند. ئەمڕۆ زانست لە هەوڵی ئەوەدایە نەک تەنها چارەسەر بدۆزێتەوە، بەڵکو ڕێگەیەک بدۆزێتەوە بۆ پاراستنی شکۆ و سەربەخۆیی نەخۆشەکان لە ڕێگەی پاراستنی ئەوەی کە لە توانای جووڵەیان ماوە.

سەرچاوە: گۆڤارە نێودەوڵەتییەکانی توێژینەوەی نەخۆشییە دەگمەنەکان

PM:04:38:01/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 32 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌