هۆشدارییەکی نوێ لەبارەی وازهێنان لە شیرەمەنییەکان؛ مەترسییەکان تەنها پەیوەست نین بە ئێسکەوە

وێستگە ستایل -سۆلین عوسمان

شارەزایانی بواری خۆراک و تەندروستی جیهانی هۆشدارییەکی توند دەدەنە ئەو کەسانەی کە بە مەبەستی دابەزاندنی کێش یان بەهۆی پەیڕەوکردنی هەندێک جۆری پارێزی خۆراکییەوە، بە تەواوی واز لە خواردنی بەرهەمە شیرەمەنییەکان دەهێنن. بەپێی نوێترین توێژینەوەکان، ئەم بڕیارە دەکرێت کاریگەری نەرێنی و درێژخایەن لەسەر تەندروستی گشتی جەستە دروست بکات و ببێتە هۆی سەرهەڵدانی کۆمەڵێک نەخۆشی کە ڕەنگە لە سەرەتادا هەستیان پێ نەکرێت، بەڵام لە داهاتوودا زیانی گەورە بە کوالیتی ژیانی مرۆڤ دەگەیەنن.

ماڵپەڕی "RT Arabic" لە بابەتێکی زانستیدا بڵاویکردووەتەوە، کە کۆمەڵەی بەریتانی بۆ لێکۆڵینەوە لە نەخۆشی پووکانەوەی ئێسک گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە وازهێنان لە شیرەمەنییەکان وەک وەرچەرخانێکی مەترسیدار لە جەستەدا کاردەکات. ئامارەکان نیشانی دەدەن کە لە ماوەی بیست ساڵی ڕابردوودا، ڕێژەی بەکارهێنانی بەرهەمە شیرەمەنییەکان لە وڵاتی بەریتانیا بە ڕێژەی ٣٠% کەمی کردووە. ئەم دابەزینە بەرچاوە بووەتە هۆی ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک، بەتایبەتی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە سەروو ٤٠ ساڵییەوەیە، بکەونە ژێر هەڕەشەی ڕاستەوخۆی پووکانەوەی ئێسک و لاوازبوونی پێکهاتەی جەستەیان.

ئەنجامی توێژینەوە وردەکان دەریانخستووە کە ئەو کەسانەی شیر و پێکهاتەکانی لە لیستی خواردنی ڕۆژانەیان دەسڕنەوە، بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر تووشی شکانی ئەندامەکانی جەستە دەبن لە کاتی کەوتن یان بەرکەوتنی سادەدا. هۆکاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی جەستە بڕی پێویست لە ماددە خۆراکییە بنەڕەتییەکانی وەک کالیسیۆم و ڤیتامین D دەست ناکەوێت کە لە بەرهەمە سروشتییەکانی شیردا بە زۆری هەن. کەمی ڤیتامین D ڕاستەوخۆ کار لەسەر پرۆسەی هەڵمژینی کالیسیۆم دەکات، و دەرکەوتووە کە ئەم کەمبوونەوەیە بەرپرس بووە لە ٧٣%ی حاڵەتەکانی پووکانەوەی ئێسک و نەخۆشییە درێژخایەنەکانی تری پەیوەست بە کۆئەندامی ئێسک.

جگە لە لایەنی ئێسک، بەرهەمە شیرەمەنییەکان دەوڵەمەندن بە کۆمەڵێک بەکتریای سوودبەخش (پرۆبایۆتیک) کە ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری جەستە و پاراستنی مرۆڤ لە نەخۆشییە گوازراوەکان. ئەم بەکتریایانە هەروەها بەرپرسن لە چالاککردنی جوڵەی ڕیخۆڵەکان و باشترکردنی هەرس. شارەزایان هۆشداری دەدەن کە وازهێنان لە شیرەمەنییەکان دەبێتە هۆی خاوبوونەوەی پرۆسەی میتابۆلیزم (سووتاندنی وزە)، ئەمەش نەک تەنها هاوکاری دابەزاندنی کێش ناکات، بەڵکو لە زۆر حاڵەتدا دەبێتە هۆکار بۆ زیادبوونی کێش و تێکچوونی هاوسەنگی هۆرمۆنەکان.

لە ڕوویەکی دیکەوە، کاریگەرییە ئەرێنییەکانی شیرەمەنییەکان تەنها بۆ ناوەوەی جەستە نین، بەڵکو لە ڕواڵەتی دەرەوەی مرۆڤیشدا ڕەنگدەدەنەوە. لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە ئەو کەسانەی بە شێوەیەکی ڕێکخراو و ڕۆژانە بڕی گونجاو لە شیر و ماست و پەنیر دەخۆن، خاوەنی پێستێکی تەندروستتر و گەشاوەترن. ئەم بەرهەمانە یارمەتیدەرن لە دواخستنی نیشانەکانی پیربوون و وادەکەن مرۆڤ گەنجتر و چالاکتر دەربکەوێت، ئەمەش بەهۆی بوونی ئەو پرۆتین و ڤیتامینە دەگمەنانەی کە بە دەگمەن لە سەرچاوە خۆراکییەکانی تردا بەو کوالیتییە دەست دەکەون.

لە کۆتاییدا، پزیشکان ئامۆژگاری هاوڵاتییان دەکەن کە هەرگیز بەبێ ڕاوێژی پسپۆڕی خۆراک یان پزیشکی تایبەت، هیچ گروپێکی خۆراکی سەرەکی لە ژەمەکانیان لانەبەن. پاراستنی تەندروستی ئێسک و پێست و بەهێزی کۆئەندامی بەرگری، پێویستی بەو هاوسەنگییە هەیە کە شیرەمەنییەکان لە جەستەدا دروستی دەکەن، و دوورکەوتنەوە لێیان دەبێتە هۆی دروستبوونی کەلێنێکی خۆراکی کە بە ئاسانی پڕ ناکرێتەوە.

سەرچاوە: RT Arabic

PM:08:35:20/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌