نەخشەیەکی نوێی بۆشایی ئاسمان دەریدەخات کە تۆڕی گەردوون زۆر ئاڵۆزترە لەوەی چاوەڕوان دەکرا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

گەردوونناسان بە بەکارهێنانی تێکەڵەیەک لە ڕووپێوی تێلسکۆپەکان و مۆدێلی

کۆمپیوتەری، نەخشەیەکی نوێیان بۆ پێکهاتە گەورەکانی گەردوون دروستکردووە

کە دەریدەخات هێڵە گەردوونییەکان چڕترن و بۆشاییەکان فراوانترن لەوەی مۆدێلە

کۆنەکان پێشبینییان دەکرد. ئەم ئەنجامە ڕێگەیەکی نوێ دەداتە توێژەران بۆ

بیرکردنەوە لە چۆنیەتی بڵاوبوونەوەی ماددە دوای قۆناغە سەرەتاییەکانی

دروستبوونی گەردوون.

ئەم نەخشەیە تەنها زیادکردنی چەند خاڵێکی تر نییە بۆ ئاسمان، بەڵکو نیشانی دەدات کە

چۆن گەلەئەستێرەکان لە شێوەی تان و پۆی درێژدا ڕیزکراون و لە مەودایەکی زۆر دوورەوە

وەک تۆڕێکی گەردوونی بە یەکەوە بەستراونەتەوە. زاناکان دەڵێن ئەم پێکهاتەیە ڕەنگە

یارمەتیدەر بێت بۆ تێگەیشتن لەوەی گازەکان چۆن جووڵاون، سارد بوونەتەوە و بە

درێژایی ملیارەها ساڵ ئەستێرەکانیان پێکهێناوە.

وردەکارییە زیاترەکانی شیکارییەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە هەندێک لە کۆمەڵە

گەلەئەستێرەکان بە شێوازێک ڕیزکراون کە زۆر ڕێک و پێکن و ناچنە خانەی

ڕێکەوتەوە، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی گفتوگۆ لەسەر ئەوەی ئایا مۆدێلە

ئێستاکان دەتوانن هەموو یاسا فیزیاوییەکان ڕوون بکەنەوە یان نا. هەرچەندە

کەس بانگەشەی گۆڕینی تەواوی زانستی گەردوونناسی ناکات، بەڵام ئەم توێژینەوەیە

پاڵ بە تیمەکانەوە دەنێت بۆ تاقیکردنەوەی گریمانە نوێیەکان دەربارەی ماددەی

تاریک و گەشەی کێشکردن.

تێبینییەکانی پێشوو لە ڕووپێوییە کۆنەکاندا ئاماژەیان بەوە کردبوو کە پێکهاتەی

گەردوون نایەکسانە، بەڵام ئەم نەخشە نوێیە زۆر وردتر و فرەچینترە. هەروەها

ڕەنگە یارمەتی توێژەران بدات بۆ باشترکردنی ئەو هاوشێوەسازییانەی کە پێشبینی

دەکەن تێلسکۆپەکانی داهاتوو لە کوێدا بەدوای گەلەئەستێرە کەمڕەنگەکان و هەورە

گازییە شاراوەکاندا بگەڕێن.

کۆتایی توێژینەوەکە دەڵێت تۆڕی گەردوونی ڕەنگە زۆر لەوە ئاڵۆزتر بێت کە وێنە

ستانداردەکە نیشانی دەدات، و ئەم ئاڵۆزییەش دەتوانێت کلیلی وەڵامە باشترەکان

بێت دەربارەی ئەوەی گەردوون چۆن گەیشتووەتە ئەم ئاستەی ئێستا.

سەرچاوە: ڕووپێوییە ئاسمانییە گەورەکان، مۆدێلە کۆمپیوتەرییەکانی گەردوونناسی و

شیکارییەکانی کۆبوونەوەی گەلەئەستێرەکان.