هابڵ هەورێکی نامۆی بێ ئەستێرە لە نزیکی زەوی دەدۆزێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی زانستی بە بەکارهێنانی تەلەسکۆبی گەردوونی هابڵ، پەردەیان لەسەر تەنێکی نامۆ لادا بە ناوی "Cloud-9" (هەوری نۆیەم). ئەم تەنە وەک جۆرێکی نوێی تەنە گەردوونییەکان وەسف دەکرێت؛ هەورێکی پڕ لە گاز و ماددەی تاریکە کە هیچ ئەستێرەیەکی تێدا نییە و پێدەچێت پاشماوەی سەردەمی سەرەتای دروستبوونی گەلەئەستێرەکان بێت.

ئاژانسی گەردوونی ئەوروپی دەڵێت، ئەمە یەکەمین دۆزینەوەی پشتڕاستکراوەی تەنێکی لەم شێوەیەیە لە گەردووندا. ئەم هەورە نزیکەی ١٤ ملیۆن ساڵی ڕووناكی لە زەوییەوە دوورە. ئەوەی ئەم دۆزینەوەیە سەرنجڕاکێش دەکات ئەوەیە کە ئەم تەنە لە بۆشایی نێوان "هەورە گازییە ئاساییەکان" و "گەلەئەستێرە تەواو دروستبووەکاندا" جێگیر بووە.

ئەمە دەرفەتێکی دەگمەن دەداتە ئەستێرەناسان بۆ تەماشاکردنی پێکهاتەیەک کە لەوانەیە لە سەردەمێکی زۆر کۆنەوە مابێتەوە بەبێ ئەوەی گۆڕابێت بۆ گەلەئەستێرە یان ئەستێرەی تێدا دروست بووبێت. دۆزینەوەکە دەری دەخات کە هەموو کۆبوونەوەیەکی گاز و ماددەی تاریک مەرج نییە ببێتە هۆی دروستبوونی ئەستێرەی گەشاوە.

گرنگی Cloud-9 لەوەدایە کە ڕێگەیەکی نوێ دەداتە زانایان بۆ تاقیکردنەوەی بیرۆکەکانیان سەبارەت بە چۆنیەتی دەسپێکی گەلەئەستێرەکان. ئەم تەنە سەرەتا لە ڕێگەی ڕووپێوە ڕادیۆییەکانەوە بینرا، پاشان بە چاودێرییە وردەکانی هابڵ بەدواداچوونی بۆ کرا و دەرکەوت هیچ ئەستێرەیەکی تێدا نییە، ئەمەش ئەو گریمانەیەی بەهێزتر کرد کە ئەمە تەنێکی جیاوازە لەو سیستەمە ئەستێرەییانەی کە پێیان ئاشناین.

ئەگەر ئەم تەنە بە وردی لێکۆڵینەوەی تری لەسەر بکرێت، دەکرێت یارمەتیدەر بێت لە ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە چۆن ماددەی تاریک، گاز و هێزی کێشکردن لە قۆناغە سەرەتاییەکانی دروستبوونی گەردووندا بەیەکەوە کاریان کردووە. ئەم دۆزینەوەیە دەمانباتەوە بۆ ئەو سەردەمەی کە گەردوون خەریکی دروستکردنی بنەماکانی گەلەئەستێرەکان و "تۆڕی گەردوونی" بووە.

ئاژانسی گەردوونی ئەوروپی (ESA).

PM:07:39:09/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 76 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌