جەیمس وێب تەقینەوەی ئەستێرەیەکی لە سەرەتای دروستبوونی گەردووندا تۆمار کرد
وێستگە ستایل-
بۆ یەکەمجار لە مێژوودا؛ جەیمس وێب تەقینەوەی ئەستێرەیەکی لە سەرەتای دروستبوونی گەردووندا تۆمار کرد
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
بۆ یەکەمجار لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، زاناکان توانیویانە تەقینەوەی ئەستێرەیەکی زەبەلاح (Supernova) لە سەرەتای تەمەنی گەردووندا ببینن. ئەم دۆزینەوەیە دیمەنێکی بێ وێنەی مەرگی ئەستێرەیەکمان نیشان دەدات لەو کاتەی کە گەردوون هێشتا زۆر گەنج بووە، ئەمەش دەستکەوتێکی مەزن و بێ وێنەیە بۆ تێلسکۆپی ئاسمانی جەیمس وێب کە جارێکی تر جیهانی سەرسام کرد.
تێلسکۆپەکە تەقینەوەیەکی تۆمار کردووە کە پەیوەندی بە تیشکی گاماوە هەیە و بە "GRB 250314A" ناسراوە. ئەم ڕووداوە گەردوونییە نزیکەی ٧٣٠ ملیۆن ساڵ دوای تەقینەوە گەورەکە (Big Bang) ڕوویداوە، ئەمەش دەیکاتە دوورترین و کۆنترین "سوپەرنۆڤا" کە تا ئێستا لەلایەن مرۆڤەوە بە بەڵگەوە پشتڕاستکرابێتەوە. ئەم دۆزینەوەیە پردێک لە نێوان مەرگی ئەستێرەکان و ڕووداوە سەرەتاییەکانی گەردوون دروست دەکات.
هەموو شتێک لە ئازاری ٢٠٢٥ دەستی پێکرد کاتێک تەقینەوەی تیشکی گاما دۆزرایەوە، دواتر تێلسکۆپی جەیمس وێب بە کامێرا پێشکەوتووەکانی و بە هاوکاری ڕوانگە زەوییەکان توانی تیشکی ئەم سوپەرنۆڤایە بە وردی پشتڕاست بکاتەوە. ئەم وەرچەرخانە زانیاری زۆر نوێ دەربارەی نەوە یەکەمەکانی ئەستێرە و چۆنیەتی دروستبوونی گەلەئەستێرە سەرەتاییەکان لە قۆناغی کۆرپەلەیدا دەخاتە ڕوو.
بینینی تەقینەوەی ئەستێرەیەک لەو قووڵاییە مێژووییەی گەردووندا، ڕێگە بە فەلەکناسان دەدات هەموو مۆدێلە زانستییەکانیان دەربارەی تەمەنی گەردوون نوێ بکەنەوە. ئەمە یارمەتیدەرە بۆ تێگەیشتن لەوەی یەکەم نەوەی ئەستێرەکان چۆن دروست بوون و چۆن بوونە هۆی گۆڕانکاری لە گەردووندا. ئەم دۆزینەوەیە ئەو بۆشاییە زانیارییانە پڕ دەکاتەوە کە لە هێڵی کاتیی سەرەتای گەردووندا هەبوون.
ئەم سوپەرنۆڤا دێرینانە تەنها تەقینەوە نین، بەڵکو وەک پێوەرێکی گرنگ کاردەکەن بۆ پێوانی خێرایی فراوانبوونی گەردوون و تێگەیشتن لە دابەشبوونی توخمە کیمیاییەکان لە یەکەمین گەلەئەستێرەکاندا. ئەم دۆزینەوەیە جارێکی تر سەلماندی کە جەیمس وێب ئامێرێکی بێ هاوتایە بۆ گەڕان لە مێژووی بوون و ئاشکرا کردنی نهێنییەکانی سەرەتای دروستبوون.
ناسا سوپەرنۆڤایەک لە بەرەبەیانی گەردووندا دەدۆزێتەوە لە دۆزینەوەیەکی 'سەرنجڕاکێشدا'
سەرچاوە : ئاژانسی GBNews
PM:08:43:27/12/2025
ئهم بابهته 36
جار خوێنراوهتهوه