مارکۆ پۆلۆ: ئەو گەڕیدە ڤینیسییەی جیهانی ڕۆژئاوای بە سەرسوڕهێنەرەکانی ئاسیا ئاشنا کرد

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دوای تێپەڕبوونی حەوت سەدە بەسەر گەشتەکانیدا، مارکۆ پۆلۆ هێشتا وەک یەکێک لە کاریگەرترین گەڕیدەکانی مێژوو دەناسرێت. وەسفە وردەکانی ئەو بۆ ئاسیا، ئەوروپییەکانی بە شارستانییەت و کولتوور و تەکنەلۆژیایەک ئاشنا کرد کە پێشتر خەیاڵیان بۆ نەدەچوو.

مارکۆ پۆلۆ لە دەوروبەری ساڵی ١٢٥٤ لە ڤینیسیا لەدایکبووە، بە ڕێگەی ئاوریشمدا گەشتی کرد بۆ لای کوبلای خان، پاشای ئیمپراتۆریەتی مەغۆلەکان. ئەو چەندین ساڵ لە چین و ناوەڕاستی ئاسیا مایەوە و لە نێو کارگێڕی خاندا کاری دەکرد، لەوێدا چاودێری دابونەریت و داهێنانەکانی ڕۆژهەڵاتی دەکرد.

دوای گەڕانەوەی بۆ ڤینیسیا، مارکۆ پۆلۆ چیرۆکی گەشتەکانی گێڕایەوە کە دواتر بە کتێبی (گەشتەکانی مارکۆ پۆلۆ) ناسرا. لە کتێبەکەیدا باسی لە شارە پێشکەوتووەکان، دراوی کاغەز، خەڵوز و ئەندازیارییەکی ئاڵۆز دەکرد کە خوێنەرانی ئەوروپی تووشی سەرسوڕمان کرد، هەرچەندە زۆر کەس لەو سەردەمەدا گومانیان لە ڕاستی چیرۆکەکانی هەبوو.

نوسینەکانی کاریگەرییەکی گەورەیان لەسەر جوگرافیا و گەڕان هەبوو. کتێبەکەی بووە سەرچاوەی ئیلهام بۆ گەڕیدەکانی وەک کریستۆفەر کۆڵۆمبۆس، کە لە کاتی گەشتەکانیدا کۆپییەکی ئەو کتێبەی پێ بوو. ئەم نوسینانە ئەوروپییەکانی هان دا تا بەدوای ڕێگەی بازرگانی نوێدا بگەڕێن بۆ ئاسیا.

ئەمڕۆ مارکۆ پۆلۆ تەنها وەک گەڕیدەیەک یادی ناکرێتەوە، بەڵکو وەک پردێک لە نێوان کولتوورەکان دەبینرێت. میراتەکەی جەخت لەسەر گرنگی گەڕان بەدوای زانیاری و ئاڵوگۆڕی کولتووری لە دەرەوەی سنوورە ناسراوەکان دەکاتەوە.

Encyclopaedia Britannica; UNESCO; History.com; The British Library.