تاڤگەی خوێن بەردەوامە لە سەرسامکردن و ئیلهامبەخشین بە توێژەرانی جەمسەری باشوور

وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

یەکێک لە نامۆترین دیاردە سروشتییەکانی کیشوەری جەمسەری باشوور (ئانتارکتیکا)، کە بە "تاڤگەی خوێن" ناسراوە، بەردەوامە لە ڕاکێشانی سەرنجی زانستی بەهۆی دیمەنە سەرنجڕاکێشەکەی و سەرچاوە زەویناسییە بێهاوتاکەیەوە.

تاڤگەی خوێن کە لە نزیک بەستەڵەکی تایلۆر (Taylor Glacier) هەڵکەوتووە، وەک ڕێڕەوێکی سووری تۆخ لەسەر سەهۆڵە سپییەکە دەردەکەوێت. گەڕیدە سەرەتاییەکان پێیان وابوو ڕەنگە ڕەنگەکەی بەهۆی جۆرە قەوزەیەکەوە بێت، بەڵام توێژینەوەکانی دواترنڕاستییەکی زۆر سەرنجڕاکێشتریان دەرخست.

زانایان بۆیان دەرکەوت کە ڕەنگە سوورەکە بەهۆی ئەو ئاوە پڕ لە ئاسنەیە کە لە ژێرنبەستەڵەکەکەوە دێتە دەرەوە. کاتێک ئاوەکە دەگاتە سەر ڕووی زەوی و بەر ئۆکسجینبدەکەوێت، ئاسنەکە ئۆکسید دەبێت و ڕەنگێکی سووری تۆخ وەک ژەنگ دروست دەکات.

توێژینەوەکان دەریانخستووە کە سەرچاوەی ئاوەکە ژینگەیەکی کۆنی ژێر بەستەڵەکە کە بۆ ملیۆنان ساڵ دابڕاو بووە. زیندەوەرە وردەکان لەم ژینگە سەختەدا بەبێ تیشکی خۆر ماونەتەوە، ئەمەش توانایەکی سەرسوڕهێنەری خۆگونجاندنی بایۆلۆژی نیشان دەدات.

ئەم شوێنە بۆ توێژینەوەکانی "ئاسترۆبایۆلۆژی" (بایۆلۆژی گەردوونی) گرنگ بووە، چونکە بارودۆخی ژێر بەستەڵەکەکە ڕەنگە هاوشێوەی ئەو ژینگەیانە بێت کە لەسەر جیهانەنسەهۆڵاوییەکانی تری کۆمەڵەی خۆردا بوونیان هەیە.

تاڤگەی خوێن وەک بیرهێنانەوەیەک وایە کە تەنانەت ساردترین و دوورترین ناوچەکانیبزەوی بەردەوامن لە دەرخستنی دۆزینەوە زانستییە نائاساییەکان.

سەرچاوە: توێژینەوە زەویناسییەکانی جەمسەری باشوور و توێژینەوەکانی ئاسترۆبایۆلۆژی.

PM:11:49:23/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 324 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌