نەخشێکی دێرینی دەست مێژووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی سەرلەنوێ دەنووسێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دۆزینەوەیەکی شوێنەوارناسیی سەرسوڕهێنەر لە ئەندەنووسیا خەریکە تێگەیشتنی زانایان

بۆ سەرەتای سەرهەڵدانی کولتووری مرۆڤایەتی دەگۆڕێت، ئەمەش دوای ئەوەی شێوازێکی

نوێی لێکۆڵینەوە لەسەر تەمەنی هونەرە کۆنەکان ئەنجامدرا.

تیمێکی توێژەران پشتڕاستیان کردەوە کە نەخشێکی دەست (Hand Stencil) کە لە

ئەشکەوتێکی دوورگەی "مونا" دۆزراوەتەوە، تەمەنەکەی لانی کەم دەگاتە ٦٧

هەزار و ٨٠٠ ساڵ، ئەمەش وای کردووە ببێتە کۆنترین تابلۆی هونەریی نەخشێنراو کە

تا ئێستا لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دۆزرابێتەوە.

ئەم دۆزینەوەیە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە دەربڕینی ڕەمزی و ناسنامەی کولتووری زۆر زووتر

لەوەی پێشتر بڕوای پێدەکرا سەریهەڵداوە. شوێنەوارناسان دەڵێن دروستکردنی ئەم

نەخشانە تەنها بۆ جوانی نەبووە، بەڵکو ئامرازێک بووە بۆ پەیوەندی، نیشاندانی

سەر بە نەتەوە و گرووپێک بوون، هەروەها ئارەزووی مرۆڤ بۆ بەجێهێشتنی شوێنەوارێک بۆ

نەوەکانی داهاتوو.

ئەم کارە هونەرییە بە بەکارهێنانی تەکنیکی پێشکەوتووی دیاریکردنی تەمەن شیکراوەتەوە

و لەلایەن پسپۆڕانی نێودەوڵەتییەوە پشتڕاستکراوەتەوە. نەخشی دەستەکە بەشێکە لە

کۆمەڵە هونەرێکی گەورەتری سەردەمی بەردینی کۆن (Paleolithic) کە ئاستی بەرزی

بیرکردنەوە و ڕەفتاری کولتووری کۆمەڵگە سەرەتاییەکان پێشان دەدات.

بۆ چەندین دەیە، زانایان وا گۆڕابوون کە کولتووری ڕەمزیی ئاڵۆز بە شێوەیەکی

پلەبەندی و لە سەردەمێکی زۆر درەنگتر پەرەی سەندووە، بەڵام ئەم دۆزینەوەیە

هەموو ئەو گریمانانە تێکدەشکێنێت و دەری دەخات کە دانیشتووانی کۆن خاوەنی نەریتی

کولتووری بوون کە دەیان هەزار ساڵ پێش ئەو کاتەیە کە چاوەڕوان دەکرا.

ئەم رووداوە بەڵگەیەکی نوێیە کە دەری دەخات دەربڕینی کولتووری یەکێکە لە کۆنترین

تایبەتمەندییە پێناسەکراوەکانی مرۆڤ، کە کۆمەڵگە مۆدێرنەکان بە باپیرە

دوورەکانیانەوە دەبەستێتەوە لە ڕێگەی ئارەزوویەکی هاوبەش بۆ ناسنامە و

گێڕانەوەی چیرۆکەکانیان.

سەرچاوە: ڕاپۆرتی جیهانی گینیس بۆ دۆزینەوەی هونەری ئەشکەوتەکانی ئەندەنووسیا.

PM:11:23:02/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 40 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌