نهێنیی گۆڕە ونبووەکەی جەنگیز خان؛ لێکۆڵەران لە ڕێگەی نەوەکەیەوە نزیک دەبنەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بۆ ماوەی هەشت سەدە، شوێنی ناشتنی جەنگیز خان، دامەزرێنەری ئیمپراتۆرییەتی مەنگۆلی، وەک یەکێک لە گەورەترین مەتەڵە مێژووییەکانی جیهان مابووەوە، بەڵام ئێستا لێکۆڵەران ئاماژە بەوە دەکەن کە چەند بەڵگەیەکی نوێیان لە کازاخستان دۆزیوەتەوە کە ڕەنگە کلیلی کۆتایی ئەم مەتەڵە بێت.

لە ناوچەی ئولیاتوی وڵاتی کازاخستان، کۆمەڵێک بەڵگەی شوێنەواری و مێژوویی دۆزراونەتەوە کە گۆڕانکاری لە ڕەوتی گەڕانەکاندا دەکەن. گرنگترین پەرەسەندن، دەستنیشانکردنی شوێنی ڕووفاتی "جۆچی"یە، کە نەوەی گەورەی جەنگیز خان بووە و گۆڕەکەی لەم ناوچەیە دۆزراوەتەوە. ئەم دۆزینەوەیە یارمەتیدەرێکی گەورەی توێژەرانی بواری (DNA) دەبێت تا بە پشتبەستن بە بۆماوە ماددەی نەوەکەی، بەدوای ڕووفاتی خودی جەنگیز خاندا بگەڕێن.

مێژوونووسان جەخت دەکەنەوە کە جۆچی لە هەمان ساڵی مردنی جەنگیز خاندا کۆچی دوایی کردووە. بەگوێرەی نەریتەکانی ئیمپراتۆرییەتی مەنگۆلی، پاشاکان و بنەماڵەی شاهانە بە زنجیرەیی و لە شوێنی نزیک بە یەکتر دەنێژران. بەو پێیەی شوێنی جۆچی ئاشکرا بووە، ئێستا تیشک خراوەتە سەر ناوچەی ئولیاتو وەک شوێنێکی ئەگەریی بۆ گۆڕەکەی جەنگیز خان.

ناوچەی ئولیاتو لە کازاخستان، تەنها ناوچەیەکی ئاسایی نییە، بەڵکو مەڵبەندی سەرەکی چیرۆکە ئەفسانەییەکانی مەنگۆلەکانە و شوێنی ڕاوکردنی ئیمپراتۆرەکان بووە. هەروەها، لێکۆڵەران پشتیان بە تێبینییەکانی "مارکۆ پۆلۆ" بەستووە، کە باسی لەوە کردووە جەنگیز خان لە شوێنێکی "نزیک لە زنجیرە چیاکان" نێژراوە، ئەم وەسفەش بەتەواوی لەگەڵ جوگرافیای ناوچەی ئولیاتودا دەگونجێت.

بە پشتبەستن بەم دۆزینەوەیە و تەکنەلۆژیای نوێی جینات، پێشبینی دەکرێت لە ماوەی چەند ساڵێکی کەمدا، شوێنی ڕاستەقینەی گۆڕی جەنگیز خان ئاشکرا بکرێت، کە ئەمەش دەبێتە گەورەترین دۆزینەوەی شوێنەواری لە سەدەی بیست و یەکەمدا.

سەرچاوە: گۆڤاری زانستی (Archaeology) و ڕاپۆرتەکانی ئاژانسی هەواڵی کازاخستان (Kazinform)