ڕاپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان: جیهان ٣٠ ئەوەندەی پاراستنی سروشت لە تێکدانی خەرج دەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ڕاپۆرتێکی نوێ و مەترسیداری نەتەوە یەکگرتووەکان بە ناوی "باری دارایی بۆ سروشت ٢٠٢٦" ئاشکرای کردووە کە نادادییەکی یەکجار گەورە لە دابەشکردنی پارەدا هەیە لە نێوان پاراستنی ژینگە و تێکدانیدا. بەپێی ئامارەکان، بۆ هەر یەک دۆلار کە بۆ پڕۆژە سەوزەکان تەرخان دەکرێت، ٣٠ دۆلار بۆ ئەو چالاکییانە خەرج دەکرێت کە سروشت لەناو دەبەن.

لە ساڵی ٢٠٢٣دا، بڕی ٧.٣ تریلیۆن دۆلار وەبەرهێنان لەو کەرتانەدا کراوە کە زیان بە سروشت دەگەیەنن، وەک سوتەمەنییە فۆسیلییەکان، کشتوکاڵی ناڕێک و پیشەسازییە قورسەکان. لە بەرامبەردا، تەنها ٢٢٠ ملیار دۆلار بۆ پڕۆژە ژینگەییەکان تەرخان کراوە. هەرچەندە وەبەرهێنانی ژینگەیی بە ڕێژەی ١١٪ زیادی کردووە، بەڵام هێشتا بەراورد بە بودجەی تێکدانی سروشت زۆر کەمە.

ئینگەر ئەندەرسن، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری بەرنامەی ژینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت: "ئەگەر سەیری پارە بکەیت، دەزانیت قەبارەی ئەو ئالێنگەرییەی لەبەردەممانە چەند گەورەیە". ئەو جەخت دەکاتەوە کە بازاڕە جیهانییەکان لەبەردەم دوو بژاردەدان: یان وەبەرهێنان لە تێکدانی سروشت بکەن یان هێزی خۆیان بۆ چاککردنەوەی بەکاربهێنن، چونکە هیچ بژاردەیەکی تر لە نێوانیاندا نییە.

ڕاپۆرتەکە داوای "وەرچەرخانێکی گەورەی سروشتی" دەکات لە ڕێگەی گۆڕینی یاسا و ڕێساکانی دارایی. نووسەرانی ڕاپۆرتەکە پێیان وایە کە دەبێت ئەو هاوکارییە داراییانەی دەدرێن بە سوتەمەنییە زیانبەخشەکان و پیشەسازییە تێکدەرەکان، بگۆڕدرێن بۆ وەبەرهێنانی "سروشت-پۆزەتیڤ" کە یارمەتی گەشەی دارستانەکان و پاککردنەوەی هەوا دەدەن.

ئەم ڕاپۆرتە زەنگێکی مەترسیدارە بۆ ئابووری جیهانی. ئەوە دەسەلمێنێت کە مانەوەی ئابووری بەندە بە تەندروستی ژینگەوە. ئەگەر ئەم هاوسەنگییە داراییە چاک نەکرێتەوە، کارەساتە ژینگەییەکان دەبنە هۆی داڕمانی سیستەمی دارایی جیهان، بۆیە چاکسازی لە شێوازی خەرجکردنی پارەدا تەنها بابەتێکی ژینگەیی نییە، بەڵکو بابەتێکی مان و نەمانی ئابوورییە.

سەرچاوە: نەتەوە یەکگرتووەکان - جنێف (UN Geneva)

PM:09:07:04/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 8 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌