داهێنانی فلتەرێکی ئاوی هەرزان؛ ڕزگارکردنی هەزاران مرۆڤ لە نەخۆشییە کوشندەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

داهێنەرێکی گەنج و لێهاتوو توانیویەتی فلتەرێکی ئاوی زۆر سادە بەڵام کاریگەر دروست بکات کە توانای هەیە زیاتر لە ٩٩٪ی بەکتریا، ڤایرۆس و کانزا ژەهراوییەکان لە ئاوی پیس لابدات. ئەم داهێنانە بووەتە هۆی گۆڕینی ژیانی دانیشتووانی چەندین گوندی دوورەدەست کە پێشتر تەنها ئاوی گۆماوەکانیان بۆ خواردنەوە هەبوو.

ئەم فلتەرە لە ماددە سروشتییەکان وەک خەڵووز، لمی تایبەت و ڕیشاڵی ڕووەکی دروستکراوە، کە تێچووی بەرهەمهێنانی زۆر کەمە و پێویستی بە هیچ جۆرە وزەیەکی کارەبایی نییە. ئەمە وادەکات تەنانەت هەژارترین خێزانەکانیش بتوانن بەکاری بهێنن و ئاوێکی پاک و تەندروستیان دەست بکەوێت.

لەو ناوچانەی کە ئەم فلتەرەی تێدا دابەش کراوە، ئامارە پزیشکییەکان نیشانی دەدەن کە حاڵەتەکانی مردنی منداڵان بەهۆی سکچوون و کۆلێراوە بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە. هەروەها نەخۆشییەکانی پێست و هەوکردنە ناوخۆییەکانیش ڕوویان لە نەمان کردووە، ئەمەش باری قورسی سەر نەخۆشخانە گوندنشینەکانی کەم کردووەتەوە.

نەبوونی ئاوی پاک یەکێکە لە گەورەترین قەیرانە مرۆییەکانی جیهان، کە ساڵانە ملیۆنان کەس بەهۆیەوە گیان لەدەست دەدەن. زۆرێک لە پڕۆژە گەورەکان بەهۆی تێچووی زۆرەوە شکستیان هێناوە، بەڵام ئەم داهێنانە سادەیە سەلماندی کە دەکرێت بە بیرۆکەیەکی ژیرانە گەورەترین کێشەکان چارەسەر بکرێن.

ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان دەستیان کردووە بە پشتگیریکردنی ئەم داهێنەرە بۆ ئەوەی فلتەرەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە وڵاتانی ئەفریقا و ئاسیا بڵاو بکرێتەوە. شارەزایان دەڵێن ئەمە نمونەیەکی باڵای "ئەندازیاریی مرۆییە" کە ئامانجی تەنها خزمەتکردنی مرۆڤایەتییە.

ئەم پڕۆژەیە چەندین خەڵاتی جیهانیی لە بواری داهێنان و تەندروستیدا بەدەستهێناوە و لەلایەن ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانییەوە ستایش کراوە.

سەرچاوە: ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO) و گۆڤاری (MIT Technology Review).

PM:09:38:23/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌