کۆنکرێتی زیندوو؛ بەکارهێنانی بەکتریا بۆ چاککردنەوەی خۆکارانەی درزی باڵەخانەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەندازیارانی بواری تەکنەلۆژیای ماددەکان جۆرێکی نوێی کۆنکرێتیان پەرەپێداوە کە دەتوانێت درزەکانی خۆی بە شێوەیەکی خۆکار چاک بکاتەوە، ئەوەش لە ڕێگەی بەکارهێنانی زیندەوەرە وردبینییە زیندووەکان کە لە ناو پێکهاتەی چیمەنتۆکەدا جێگیر کراون. ئەم داهێنانە نەک هەر تێچووی نۆژەنکردنەوە کەمدەکاتەوە، بەڵکو سەلامەتیی باڵەخانە و پردەکان بۆ سەدان ساڵ گەرەنتی دەکات.

کارکردنی ئەم کۆنکرێتە بەم شێوەیەیە: کاتێک درزێک لە پێکهاتەکەدا دروست دەبێت و ئاو یان شێ دەچێتە ناو کۆنکرێتەکە، ئەو بەکتریایانەی لە ناویدا لە دۆخی "خەوتوو"دان، کتوپڕ چالاک دەبن. ئەم بەکتریایانە دەست دەکەن بە بەکارهێنانی ماددەیەکی خۆراکی کە پێشتر لەگەڵ کۆنکرێتەکە تێکەڵ کراوە و لە ئەنجامدا ماددەی کلس (Limestone) بەرهەم دەهێنن، کە درزەکە پڕ دەکاتەوە وەک ئەوەی هەرگیز بوونی نەبووبێت.

تاقیکردنەوەکان لەسەر پڕۆژە گەورەکانی وەک تونێل و بەنداوەکان نیشانیان داوە کە ئەم کۆنکرێتە دەتوانێت درزەکان تا پانی چەندین میلیمەتر بە تەواوی دابخات. ئەمە وادەکات ئاو نەگاتە شیشەکانی ناو کۆنکرێتەکە و ڕێگری دەکات لە ژەنگهێنان و داخورانی بنەڕەتیی بیناکە. شارە گەورەکان ئەمە وەک کلیلی ڕزگاربوون لە داخورانی ژێرخان دەبینن.

پێکهاتە کۆنکرێتییەکان بە تێپەڕبوونی کات و بەهۆی گۆڕانی پلەی گەرمی و پەستانەوە درز دەبەن، کە ئەمەش ساڵانە ملیاران دۆلار لە حکومەتەکان دەبات بۆ چاککردنەوە. کۆنکرێتی "خۆ-چاککەرەوە" ئەم کێشەیە لە ڕەگەوە چارەسەر دەکات و تەمەنی باڵەخانەکان بۆ دوو هێندە درێژ دەکاتەوە.

توێژەران دەڵێن بەکارهێنانی ئەم ماددەیە لە داهاتوودا دەبێتە مەرجی سەرەکی بۆ دروستکردنی باڵەخانە بەرزەکان و ڕێگا خێراکان، بەتایبەت لەو ناوچانەی کە کەشوهەوایەکی توندیان هەیە. ئەمە نەک هەر دەستکەوتێکی ئەندازیارییە، بەڵکو هەنگاوێکی گەورەشە بەرەو بیناسازیی ژینگەدۆست، چونکە بەرهەمهێنانی چیمەنتۆی نوێ کەم دەکاتەوە.

ئەم پڕۆژە زانستییە لەلایەن یەکێک لە پێشەنگترین زانکۆکانی تەکنەلۆژیا لە ئەوروپا ئەنجامدراوە و سەرنجی گەورە کۆمپانیاکانی بیناسازی لە سەرانسەری جیهاندا بۆ خۆی ڕاکێشاوە.

سەرچاوە: زانکۆی تەکنەلۆژیای دێلفت (TU Delft) و گۆڤاری (Nature Materials).

PM:09:35:23/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌