لەدایکبوونی مێشکێکی دیجیتاڵی؛ چۆن نەوەی نوێی نەرمەکاڵاکان چەمکی داهێنان و ژیری دەگۆڕن؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

سەردەمێکی نوێ و تەواو جیاواز لە مێژووی دروستکردنی نەرمەکاڵا (Software) و کەرەستە دیجیتاڵییەکان دەرکەوتووە، کە تێیدا پرۆگرامەکان چیتر تەنها وەک ئامرازێکی جێبەجێکاری فەرمانە دیاریکراوەکانی مرۆڤ نابینرێن، بەڵکو دەتوانن بە شێوەیەکی سەربەخۆ فێرببن، خۆیان لەگەڵ گۆڕانکارییەکان بگونجێنن و بە شێوەیەکی کتوپڕ پەرەبسێنن. ئەم نەوە نوێیەی تەکنەلۆژیا بە تەواوی سنوورە کلاسیکییەکانی نێوان "ئامرازی بێگیان" و "هاوکاری هۆشمەند" تێکدەشکێنێت و ڕەهەندێکی نوێ و سەرسوڕهێنەر دەبەخشێتە پێناسەی ژیریی مرۆڤکرد و داهاتووی کۆمەڵگە.

ئەم نەرمەکاڵا یەکجار پێشکەوتووانە، بە شێوەیەکی سەرەکی سوود لە تەکنەلۆژیای ژیری دەستکرد (AI)، ناسینەوەی هەستەکانی مرۆڤ و پرۆسەی فێربوونی کاتیی وەردەگرن بۆ تێگەیشتنێکی قووڵ لە دەوروبەرەکەیان و پێداویستییەکانی بەکارهێنەر. گەشەپێدەران و ئەندازیارانی کۆمپیوتەر ئێستا وەسفی ئەم سیستەمانە دەکەن نەک وەک کۆمەڵێک کۆدی ڕەق و بێگیان، بەڵکو وەک شەریکێکی دیجیتاڵیی ڕاستەقینە کە توانای هەیە لە پرۆسەی داهێنان و بیرۆکەسازییەکاندا بەشدار بێت و چارەسەری نوێ پێشنیار بکات، نەک تەنها کرداری دووبارە و میکانیکی جێبەجێ بکاتەوە.

ئێستا بوارە جیاواز، هەستیار و گرنگەکانی وەک پزیشکیی ورد، تەلارسازیی مۆدێرن و ئەندازیاریی فەزا، بە خێراییەکی زۆر خەریکی تاقیکردنەوەی ئەم توانایانەن بۆ دووبارە داڕشتنەوەی تەواوی شێوازی کارکردن و دۆزینەوەی چارەسەری نوێ بۆ ئەو کێشە ئاڵۆزانەی کە پێشتر مرۆڤ بە تەنها کاتی زۆر و ماندووبوونی یەکجار زۆری بۆ تەرخان دەکرد. ئەم تەکنەلۆژیا نوێیە دەتوانێت پێداویستی و هەڵەکانی مرۆڤ پێشبینی بکات تەنانەت پێش ئەوەی بەکارهێنەرەکە هەستی پێ بکات یان داوای ڕاستکردنەوەیان بکات، ئەمەش وەرچەرخانێکی گەورەیە لە مێژووی پیشەسازیدا.

ڕەگی ئەم وەرچەرخانە گەورە و مێژووییە دەگەڕێتەوە بۆ بیرۆکە و خەیاڵەکانی پێشەنگە سەرەتاییەکانی زانستی کۆمپیوتەر، کە هەمیشە خەونیان بە دروستکردنی ئامێرێکەوە دەبینی کە بتوانێت هاوشێوەی مێشکی مرۆڤ "بیربکاتەوە" و لێکدانەوە بکات، نەک تەنها هاوکێشە ماتماتیکییەکان و داتاکان شیبکاتەوە. ئێستا ئەو خەونە دوورە خەریکە بە تەواوی دەبێتە ڕاستییەکی بەرجەستە و مرۆڤایەتی دەخاتە بەردەم کۆمەڵێک پرسیاری قووڵی ئەخلاقی، فەلسەفی و یاسایی کە ئایا ئامێر دەتوانێت جێگەی مرۆڤ بگرێتەوە؟

دەرکەوتنی ئەم مێشکە دیجیتاڵییە تەنها سەرکەوتنێکی تەکنیکی یان بازرگانی نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە لە پێناسی ئێمە بۆ وشەی "داهێنان" و "ژیری". ئاستەنگە گەورەکەی بەردەممان لەوەدایە کە چۆن لە داهاتوویەکی نزیکدا مرۆڤ دەتوانێت لەگەڵ ئەم هاوکارە نوێیە دیجیتاڵییەدا بە هاوسەنگی و سەلامەتی بژی، بە شێوەیەک کە تەکنەلۆژیا ببێتە خزمەتکاری مرۆڤ نەک ئەوەی لایەنە مرۆیی و ئەخلاقییەکانمان لەدەست بدەین.

سەرچاوە: گۆڤارە جیهانییەکانی داهێنانی تەکنەلۆژیا، توێژینەوەکانی پەیمانگاکانی ژیری دەستکرد، ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکانی ئەخلاقی دیجیتاڵی.

PM:09:06:20/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌