کاتێک فەلسەفە لە باخچەکاندا پیاسەی دەکرد: گەڕانەوەی سروشتی بیرکەرەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بایەخدانەوەی نوێی لێکۆڵەران بە باخچە مێژووییەکان خەریکە پەردە لەسەر ڕاستییەک لادەبات کە ئەمانە تەنیا شوێنی کات بەسەربردن یان جوانی نەبوون، بەڵکو وەک پانتاییەکی فەلسەفی قووڵ دیزاین کراون بۆ گۆشکردنی مێشکی مرۆڤ.

توێژینەوە نوێیەکان لەسەر باخچە فارسییەکان، باخچە یۆنانییەکان و نموونەکانی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا نیشانی دەدەن کە هەموو وردەکارییەک، لە ڕێڕەوەکانەوە تا جوڵەی ئاو و جۆری ئەو ڕووەکانەی چێندراون، بۆ ئەوە بووە کە مێشکی مرۆڤ بەرەو هاوسەنگی، سەبووری و میهرەبانی ئاڕاستە بکەن. پیاسەکردن لەناو ئەم باخچانەدا لە ڕاستیدا وەک جۆرێک لە تێڕامان (مێدیتەیشن) بینراوە، کە تێیدا هەر وەرچەرخانێک و هەر دەنگێکی ئاو بانگهێشتێک بووە بۆ بیرکردنەوە لە ناپایداریی ژیان و گەیشتن بە تەبایی دەروونی.

وردەکاریی زیاتر تیشک دەخەنە سەر ئەوەی کە چۆن گەورەترین شاعیران و فەیلەسووفەکان زۆرجار لەناو ئەم باخچانەدا بەرهەمەکانیان نووسیوە. سروشت لەوێدا تەنیا پاشبنەمایەک نەبووە، بەڵکو وەک "هاونووسەر"ی بیرۆکەکان بینراوە، چونکە بێدەنگی و جوانییەکەی کاریگەری ڕاستەوخۆی هەبووە لەسەر داڕشتنی شیعر و لۆژیکی مرۆڤەکان. باخچە وەک مامۆستایەک وابووە کە وانەی گەورەبوون و ژیانەوەی بە مرۆڤ داوە.

لە ڕووی مێژووییەوە، لەگەڵ پەرەسەندنی شارە مۆدێرنەکان و زیادبوونی جەنجاڵی، زۆرێک لەم شوێنە فەلسەفییانە فەرامۆش کران یان ڕووخێنران و شوێنەکەیان بەو فەزایانە پڕکرایەوە کە تەنیا بۆ خێرایی، نمایش یان سوودی مادی دروست کراون. ئەمەش وای کرد مرۆڤ لەو ئارامییە فەلسەفییەی سروشت داببڕێت.

زیندووبوونەوەی ئەم چەمکە لە ئێستادا، ئاماژەیە بۆ تینوێتی و ئارەزووی مرۆڤی هاوچەرخ بۆ یەکخستنەوەی فەلسەفە، شیعر و سروشت. ئەمە بیرمان دەخاتەوە کە دانایی ڕاستەقینە سەردەمێک لە نێوان گەڵای دارەکان و هاژەی ئاوەکاندا دەڕویا، هێندەی ئەوەی کە لە ناو دێڕی کتێبەکاندا بوونی هەبوو.

سەرچاوە: پێداچوونەوەی دیمەنە کولتوورییەکان و فەلسەفە

PM:11:53:19/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 116 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌