گۆرانییەک لە قوڕ و مەرەکەب: زیندووبوونەوەی نەریتی داستانە کۆنەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە ناو هۆڵەکانی مۆزەخانە و کتێبخانە جیهانییەکاندا، پارچە پارچەی داستانە کۆنەکان دووبارە کۆدەکرێنەوە و ژیان دەبەخشرێتەوە بەو نەریتە شیعریانەی کە ڕۆژگارێک ناسنامەی سەرەکی شارستانیەتە گەورەکانی مرۆڤایەتی بوون.

لە تابلێتە قوڕینەکانی میزۆپۆتامیاوە تا دەستنووسە لولکراوەکانی خانەقاکانی سەر چیا، زانایان وەک تابلۆیەکی مۆزائیک خەریکی کۆکردنەوەی چیرۆکی پاڵەوانەکان، زریانەکان و تاقیکردنەوە ئەخلاقییەکانن. ئەم لێکۆڵینەوانە دەریدەخەن کە شیعری سەرەتایی تەنیا وەسفکردنی جوانی نەبووە، بەڵکو هێندەی پەیوەندی بە ئەخلاق و ماناوە هەبووە، هێندە پەیوەندی بە سەرکێشییەوە نەبووە. ئەم داستانانە هەمیشە پرسیاری جەوهەرییان دەربارەی دەسەڵات، مردن و سنوورەکانی شانازیی مرۆڤ وروژاندووە.

وردەکاریی زیاتر نیشانی دەدەن کە ئەم چیرۆکانە تەنیا دەقی نووسراوی بێدەنگ نەبوون، بەڵکو وەک نمایشێکی زیندوو و بە گۆرانی یان بە دەنگی بەرز لە شوێنە گشتییەکان بۆ خەڵک دەخوێندرانەوە. ئەمەش ڕێگەی بە کۆمەڵگاکان دەدا کە لە ڕێگەی گێڕانەوەوە لە بەهاکانی خۆیان بکۆڵنەوە و ئەزموون وەربگرن. شیعر لەو سەردەمانەدا تەنیا بۆ کات بەسەربردن نەبووە؛ بەڵکو ئاوێنەیەکی کۆمەڵایەتی و پۆلێکی فەلسەفی بووە بۆ پەروەردەکردنی نەوەکان.

لە ڕووی مێژووییەوە، ئەم جۆرە داستانانە ڕۆڵێکی سەرەکییان هەبووە لە پێکهێنانی یادەوەریی بەکۆمەڵ و نەوە دوای نەوە فێری مرۆڤەکانیان کردووە کە ڕەگ و ڕیشەیان لەکوێیە و دەتوانن لە داهاتوودا ببن بە چی. زیندووبوونەوەی ئەم دەقانە لە ئێستادا، خوێنەری مۆدێرن بەو ڕیتمە دێرینەی چیرۆکخوانییەوە دەبەستێتەوە کە پڕە لە دانایی و وانەی ژیان.

مرۆڤایەتی بە زیندووکردنەوەی ئەم گۆرانی و داستانە کۆنانە، لە ڕاستیدا سەرەتاییترین هەوڵەکانی خۆی بۆ تێگەیشتن لە بوون و گەردوون لە ڕێگەی جوانی و هونەری گێڕانەوەوە زیندوو دەکاتەوە.

سەرچاوە: پێداچوونەوەی کەلەپووری ئەدەبیاتی جیهانی

PM:11:50:19/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 120 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌