مانای باوەشکردن لە خەودا چییە؟ لە نێوان تەمەنی درێژ و ئاشتبوونەوە لەگەڵ دوژمنان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

خەونەکان هەمیشە وەک پەنجەرەیەک بۆ ناو جیهانی نادیار و هەستە پەنگخواردووەکانی مرۆڤ سەیر دەکرێن، لە نێو هەموو ئەو هێما و نیشانانەی کە لە کاتی خەوتندا دەیانبینین، "باوەشکردن" یەکێکە لەو دیاردە باوانەی کە لێکدانەوەی جیاواز و فرەڕەهەندی بۆ دەکرێت. زانایانی لێکدانەوەی خەون پێیان وایە کە ئەم کردارە تەنها جوڵەیەکی سادە نییە، بەڵکو پەیوەستە بە تەمەن، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان، و تەنانەت گۆڕانکارییەکانی ژیان لە داهاتوودا، کە بەپێی کەسایەتی بەرامبەر و شێوازی باوەشەکە مانا و مەبەستەکەی دەگۆڕێت.

کاتێک کەسێک لە خەویدا دەبینێت کە باوەش بە کەسێکی زیندوودا دەکات، ئەمە وەک ئاماژەیەک بۆ بەردەوامی و کوالێتی پەیوەندییەکەیان لە واقیعدا لێکدەدرێتەوە. زانایان دەڵێن هێز و ماوەی باوەشکردنەکە لە خەونەکەدا، ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە ئاستی دۆستایەتی و برادەرایەتی ئەو دوو کەسە؛ واتە هەرچەندە باوەشەکە درێژتر بێت، ئەوا پەیوەندی نێوانیان لە ژیانی ڕاستەقینەدا پتەوتر و بەردەوامتر دەبێت. ئەمە نیشانەیەکی ڕوونە بۆ دڵسۆزی و بوونی متمانەیەک کە وا دەکات مرۆڤ لە ناخی خۆیدا هەست بە ئارامی بکات بەرامبەر بەو کەسەی کە باوەشی پێدا کردووە.

لە لایەکی ترەوە، لێکدانەوەی باوەشکردن بۆ مردووان جیاوازییەکی ته‌واوی هەیە و لێرەدا دەبێت وردبین بین. ئەگەر کەسێکی زیندوو لە خەودا باوەشێکی ئاسایی و پڕ لە میهرەبانی بە کەسێکی مردوودا بکات، ئەمە وەک مژدەیەک بۆ تەمەنی درێژی بینەری خەونەکە دەبینرێت و نیشانەی تەمەن درێژییە. بەڵام دۆخەکە پێچەوانە دەبێتەوە ئەگەر مردووەکە دەستپێشخەری بکات و باوەشێکی توند بە زیندووەکەدا بکات بە شێوەیەک کە جێگەی گومان بێت، چونکە هەندێک لە لێکدەرەوان پێیان وایە ئەمە ئاماژەیە بۆ نزیکبوونەوەی کۆچی دوایی ئەو کەسە زیندووە. ئەم جیاکارییە وردە لە نێوان "باوەشکردن بە مردوو" و "باوەشکردنی مردوو بە زیندوو" یەکێکە لە خاڵە هەرە گرنگەکانی زانستی لێکدانەوەی خەون.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی تری نێوان مرۆڤ، باوەشکردن بە "ئافرەت" لە خەودا وەک هێمایەک بۆ ژیانی دونیا و ویستەکان دەبینرێت، بەو مانایەی کە هەرکەسێک باوەش بە ئافرەتێکدا بکات، ئەوا لە واقیعدا باوەشی بە دونیا و جوانییەکان و سەرقاڵییەکانیدا کردووە. لە بەرامبەردا، باوەشکردن بە پیاوێکدا زیاتر وەک لایەنی پشتیوانی و داواکردنی هاوکاری لێکدەدرێتەوە، کە نیشانەیە بۆ ئەوەی بینەری خەونەکە پێویستی بە یارمەتی یان پاڵپشتییەکی مەعنەوی یان ماددی هەیە لە ژیانیدا. هەروەها خەونەکە دەبێتە مژدەدەری ئاشتی کاتێک کەسێک دەبینێت باوەش بە دوژمنەکەیدا دەکات، ئەمە نیشانەی کۆتایی هاتنی کێشەکان و ڕوودانی ئاشتبوونەوەیەکی چاوەڕواننەکراوە.

لەسەر ئاستێکی گشتیتر، باوەشکردن لە خەونەکاندا وەک کۆمەڵێک پەیامی ئەرێنی کۆکراوەتەوە. باس لەوە دەکرێت کە ئەم کردارە نیشانەی بیستنی قسەی خۆش و گوزارشتکردنە لە خۆشەویستییەکی بێگەرد. زۆرجار باوەشکردن ئاماژەیە بۆ گەشتکردن یان گەڕانەوەی کەسێکی ئازیز کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەبەر چاو ون بووە و لە غەریبی بووە. لە هەمووی گرنگتر، ئەم هێمایە وەک مژدەیەک بۆ نەمانی غەم و پەژارە و خەفەت دەبینرێت، کە تێیدا باری دەروونی بینەری خەونەکە لە دڵتەنگییەوە دەگۆڕێت بۆ ئارامی و شادی.

سەرچاوە: کتێبی لێکدانەوەی خەونی ئیبن سیرین