کۆمێتی نێوان ئەستێرەیی "٣ ئای/ئەتڵەس" گەردوونناسان تووشی شۆک دەکات؛ دۆزینەوەی بڕێکی زۆر لە "کحولی نامۆ" لەناو تەنێکی نێوان ئەستێرەییدا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە دۆزینەوەیەکی نوێدا کە جیهانی گەردوونناسی هەژاندووە، توێژەران لە کاتی لێکۆڵینەوە لە کۆمێتی نێوان ئەستێرەیی (3I/ATLAS) ئاشکرایان کردووە کە ئەم تەنە بڕێکی زۆر و چاوەڕواننەکراو لە ماددەی "میسانۆڵ" (کە جۆرێکە لە کحولی ئۆرگانی) لەخۆدەگرێت. ئەم دۆزینەوەیە سەرنجی هەموو لایەکی ڕاکێشاوە، چونکە ئاستی ئەم ماددەیە لەم کۆمێتەدا زۆر زیاترە لەو ڕێژە ئاساییەی کە لەو کۆمێتانەدا هەیە کە لەناو کۆمەڵەی خۆری خۆماندا دروست بوون، ئەمەش گومانەکان لەسەر سەرچاوەی دروستبوونی زیاتر دەکات.

گەردوونناسان بە بەکارهێنانی کۆمەڵە تەلەسکۆپی رادیۆیی (ALMA) لە وڵاتی چیلی، تێبینی ئەوەیان کردووە کە ڕێژەی میسانۆڵ بۆ "هایدرۆجین سیانید" لە هەوری دەوروبەری ئەم کۆمێتەدا یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکان کە تا ئێستا لە مێژووی چاودێریکردنی کۆمێتەکاندا تۆمار کرابێت. ئەم تایبەتمەندییە کیمیاییە دەری دەخات کە سەرچاوەی ئەم تەنە گەردوونییە لە ژینگەیەکی زۆر سارد و لە ڕووی کیمیاییەوە جیاوازەوە هاتووە کە دەکەوێتە شوێنێکی زۆر دوور لە سنوورە گەردوونییەکانی ئێمە و لە سیستەمێکی ئەستێرەیی ترەوە گەشتی کردووە.

بەپێی دوایین زانیارییەکان، کاتێک کۆمێتی (3I/ATLAS) لە خۆر نزیک بووەوە، ناوکە سەهۆڵینەکەی دەستی کرد بە دەردانی گاز و تۆز، ئەمەش ڕێگەی بە تەلەسکۆپە رادیۆییە هەستیارەکان دا کە مۆرکە کیمیاییە دەوڵەمەندەکەی میسانۆڵ بدۆزنەوە. زانایان ئاماژەیان بەوە کردووە کە میسانۆڵەکە تەنها لە ناوکەکەوە نەدەهات، بەڵکو لەو دەنکۆڵە سەهۆڵینانەی دەوروبەری کۆمێتەکەش دەردەچوو، ئەمەش ڕەفتارێکی دەگمەن و نائاساییە لە دەردانی گازدا و مۆدێلە کلاسیکییەکانی زانستی کۆمێتەکان دەخاتە ژێر پرسیار و تاقیکردنەوەیەکی نوێوە.م

ئەم دۆزینەوەیە دوای ئەوە دێت کە ئەم کۆمێتە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٢٥دا دۆزرایەوە، و بە سێیەم تەن دادەنرێت کە بە فەرمی وەک "تەنێکی نێوان ئەستێرەیی" ناسێنراوە کە بە ناو کۆمەڵەی خۆری ئێمەدا تێدەپەڕێت، دوای هەردوو تەنی بەناوبانگ "ئۆمواموا" و "بۆریسۆڤ". پێکهاتە کیمیاییە تایبەتەکەی ئەم کۆمێتە وەک تاقیگەیەکی دەگمەن وایە کە دەرفەت دەداتە زانایان بۆ تێگەیشتن لە چۆنیەتی دروستبوونی هەسارەکان و گۆڕانکارییە کیمیاییەکان لە کۆمەڵە ئەستێرە دوورەکاندا.

لە ئێستادا کە کۆمێتی (3I/ATLAS) خەریکە لە کۆمەڵەی خۆر دەچێتە دەرەوە، گەردوونناسان کێبڕکێ لەگەڵ کاتدا دەکەن بۆ کۆکردنەوەی زۆرترین زانیاری پێش ئەوەی ئاماژەکانی ون بن. ئومێد دەکرێت شیکارییە بەردەوامەکان پەردە لەسەر نهێنییە قووڵەکانی هەمەجۆریی کیمیای گەردوونی لە سیستەمە هەسارەییەکانی تردا هەڵبماڵن و وەڵامی ئەوە بدەنەوە کە ئایا ژینگەی دروستبوونی ئەم کۆمێتە تا چەند لە ژینگەی دروستبوونی زەوی و کۆمەڵەی خۆر جیاواز بووە.

PM:07:40:17/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 40 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌