ڕووباری کۆنگۆ؛ قووڵترین ڕووباری جیهان و شاڕەگی کیشوەری ئەفریقا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ڕووباری کۆنگۆ کە پێشتر بە ڕووباری زاییر دەناسرا، یەکێکە لە سەرسوڕهێنەرترین دیاردە سروشتییەکانی جیهان. ئەم ڕووبەرە ئاوییە تەنها دووەم درێژترین ڕووباری ئەفریقا نییە دوای نیل، بەڵکو وەک قووڵترین ڕووباری جیهان تۆمار کراوە، کە قووڵاییەکەی لە هەندێک شوێندا دەگاتە زیاتر لە ٢٢٠ مەتر. ئەم قووڵاییە زۆرە وایکردووە کە ڕووباری کۆنگۆ خاوەن تەوژمێکی زۆر بەهێز بێت و نهێنی زۆری لە ناخیدا حەشار بدات.

ئەم ڕووبەرە ئاوییە بە درێژایی ٤٧٠٠ کیلۆمەتر دەڕوات و دوو جار هێڵی کەمەرەیی زەوی دەبڕێت، ئەمەش تایبەتمەندییەکی جوگرافی دەگمەنە. حەوزی ڕووباری کۆنگۆ ڕووبەرێکی یەکجار زۆر دەگرێتەوە کە سەرچاوەی ئاوی هەزاران جۆرە ماسی و زیندەوەری دەریاییە. بەهۆی قەبارەی زۆری ئاوەکەیەوە، ڕووبارەکە ساڵانە بڕێکی یەکجار زۆر ئاوی شیرین دەڕژێنێتە ناو زەریای ئەتڵەسی، کە کاریگەری لەسەر سوێری ئاوی زەریاکە هەتا سەدان کیلۆمەتر دوور لە کەناراوەکان دروست دەکات.

لە ڕووی ئابوورییەوە، ڕووباری کۆنگۆ شاڕەگی گواستنەوەیە لە ناوەندی ئەفریقا، چونکە لە زۆر ناوچەدا ڕێگای وشکانی بوونی نییە. هەروەها ئەم ڕووبارە خاوەنی گەورەترین توانای بەرهەمهێنانی وزەی کارەبایە لە جیهاندا ئەگەر بە دروستی بەکاربهێنرێت. پڕۆژەی بەنداوەکانی "ئینگا" یەکێکن لە گەورەترین پڕۆژە ستراتیژییەکان کە دەتوانن کارەبا بۆ بەشێکی زۆری کیشوەری ئەفریقا دابین بکەن.

سەرەڕای جوانی و گرنگییەکەی، ڕووباری کۆنگۆ بە ڕووبارێکی مەترسیدار ناسراوە بەهۆی لافاوە کتوپڕەکان و تاڤگە بەهێزەکانی. ئەم ڕووبارە لە مێژوودا وەک ڕێگایەک بۆ دۆزینەوەی ناخی ئەفریقا لە لایەن گەڕیدە ئەوروپییەکانەوە بەکارهاتووە، بەڵام هەمیشە وەک پارێزەرێکی سروشتی بۆ ناوچەکە ماوەتەوە. پاراستنی پاکوخاوێنی ئەم ڕووبارە کلیلی مانەوەی دارستانە باراناوییەکانی دەوروبەریەتی.

سەرچاوە: ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا و ناشناڵ جۆگرافیک

PM:07:54:09/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 212 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌