دۆزینەوەی پاشماوەی کڵێسایەکی کۆن و تەلارسازیی ئومەوی و عەباسی لە کوەیت: لاپەڕەیەکی نوێی مێژوو هەڵدەدرێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

تیمێکی شوێنەوارناسی فەڕەنسی لە یەکێک لە گرنگترین پڕۆژەکانی کنەوپشکنیندا لە خاکی کوەیت، توانیویانە پەردە لەسەر کۆمەڵێک پاشماوەی مێژوویی و تەلارسازیی دەگمەن لادەن کە گوزارشت لە قۆناغێکی زێڕینی ژیاریی دەکەن. ئەم دۆزینەوانە کە لە گوندی "قوسوور" یان هەمان (کۆشکەکان) ئەنجامدراون، ئاماژەیەکی ڕوونن بۆ پێکەوەژیانی ئایینی و گەشەسەندنی شارستانی لە سەردەمی هەردوو دەوڵەتی ئومەوی و عەباسییەکاندا، کە تێیدا ناوچەکە وەک خاڵێکی ستراتیژی و نیشتەجێبوونێکی چالاک دەرکەوتووە.

ئەم هەڵمەتە نوێیەی گەڕان و پشکنین لە چوارچێوەی هەوڵە بەردەوامەکانی دەوڵەتی کوەیتدایە بۆ ناساندنی مێژووی دێرینی ناوچەکە و سەلماندنی ئەو ڕاستییەی کە ئەم خاکە لە سەدە سەرەتاییەکانی ئیسلامدا ناوەندێکی ئاوەدان و پڕ بایەخ بووە. کارەکانی تیمە فەڕەنسییەکە تیشک دەخەنە سەر یەکگرتنی چەندین کلتوور و ئایینی جیاواز لە ناوچەکەدا، و نیشانی دەدەن کە چۆن تەلارسازی و هونەری بیناسازی لەو سەردەمە مێژووییانەدا گەشەی کردووە و تا ئەمڕۆ پاشماوەکانی بە زیندوویی لە ژێر خاکدا پارێزراون.

گرنگترین بەشی ئەم دۆزینەوانە بریتین لە پاشماوەی کڵێسایەکی گەورە و مێژوویی کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی عەباسییەکان دەگەڕێتەوە. لە ناو جەرگەی ئەم کڵێسایەدا، چەندین پارچە بەرد و پاشماوە دۆزراونەتەوە کە بە زمانی "سیریانی" نووسراویان لەسەر هەڵکۆڵراوە، ئەمەش بەڵگەیەکی حاشاهەڵنەگرە لەسەر بوونی مەسیحییەکان و چالاکییە ئایینییەکانیان لەو سەردەمەدا لەم بەشەی نیمچە دوورگەی عەرەبیدا. جگە لە کڵێساکە، تیمەکە توانیویانە هۆڵێکی زەبەلاح و گەورە بدۆزنەوە کە پێدەچێت بۆ مەبەستی نانخواردنی بە کۆمەڵ (Refectory) و کۆبوونەوەی گشتی بەکارهاتبێت، لەگەڵ چەندین ژوور و یەکەی نیشتەجێبوون کە شێوازی بیناسازییەکەیان بە تەواوی ڕەنگدانەوەی هونەری تەلارسازیی سەردەمی ئومەوی و عەباسییەکانە و وردەکارییەکی زۆری تێدا بەکارهاتووە.

گوندی "قوسوور" کە دەکەوێتە دوورگەی فەیلەکەی کوەیت، پێگەیەکی مێژوویی بێوێنەی هەیە و بۆ ماوەیەکی درێژە لەژێر چاودێری شوێنەوارناسان دایە. لە سەردەمی ئومەوییەکانەوە تا کۆتاییەکانی سەردەمی عەباسی، ئەم ناوچەیە وەک ناوەندێکی نیشتەجێبوون و بازرگانی دەبینرا. دۆزینەوەی نیشانەکانی کڵێسایەکی سەردەمی عەباسی لە تەنیشت پاشماوەی کۆشک و بینا ئیسلامییەکان، دەریدەخات کە جۆرێک لە لێبووردەیی ئایینی و ئاوەدانی بەرفراوان لەو سەردەمەدا هەبووە، و ئەم ناوچەیە تەنها بیابانێکی بێدەنگ نەبووە، بەڵکو مەیدانی کارلێکی شارستانییەت و ئایینە جیاوازەکان بووە کە پێکەوە ژیانیان کردووە.

ئەم دۆزینەوە نوێیانە نەک تەنها گرنگییەکی زانستی و ئەکادیمییان هەیە بۆ مێژوونووسان، بەڵکو دەبنە هۆکارێکی سەرەکیش بۆ بەهێزکردنی کەرتی گەشتیاریی شوێنەواری لە دەوڵەتی کوەیت. چاوەڕوان دەکرێت پسپۆڕانی شوێنەوارناسی بەردەوام بن لە لێکۆڵینەوەکانیان بۆ دۆزینەوەی وردەکاری زیاتر دەربارەی ئەو نووسینە سیریانییانە و تێگەیشتن لە شێوازی ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی ئەو سەردەمە، تا وەک بەشێکی دانەبڕاو لە کەلەپووری مرۆڤایەتی لە مۆزەخانە نیشتمانییەکاندا بخرێنە ڕوو و مێژووی ناوچەکە بۆ جیڵەکانی داهاتوو ڕوونتر بکەنەوە.

سەرچاوە: ڕاپۆرتی تیمی شوێنەوارناسی فەڕەنسی و ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ کلتوور و هونەر و ئەدەبی کوەیت.