زمانی کات لە سینەمادا: گەڕانەوە بۆ جوانیی ساتە نەبیستراوەکان
وێستگە ستایل-
زمانی کات لە سینەمادا: گەڕانەوە بۆ جوانیی ساتە نەبیستراوەکان
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
پیشەسازیی سینەما کە بۆ دەیان ساڵ لە ژێر گوشاری "خێرایی" و "تەکنیکە سەرنجڕاکێشەکان"دا بوو، ئێستا خەریکە ڕووەو کەنارێکی ئارام وەر دەچەرخێت. دەرهێنەرە ناودارەکانی جیهان، بە تایبەت لە سینەمای سەربەخۆ و فێستیڤاڵەکاندا، دەستیان کردووە بە تاقیکردنەوەی "هێزی وەستان"، کە تێیدا کامێرا بۆ ماوەیەکی زۆر لەسەر یەک دیمەن دەمێنێتەوە و ڕێگە دەدات کات بە شێوەیەکی سروشتی تێپەڕێت.
ئەم جۆرە سینەمایە کە بە "سینەمای خاو" (Slow Cinema) ناسراوە، جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ژیان تەنها لە ڕووداوە گەورەکاندا کورت نابێتەوە، بەڵکو مانا ڕاستەوخۆکان لەو ساتانەدا دەژین کە "هیچ ڕوونادات". لە فیلمە نوێیەکاندا، دەبینین کارەکتەرێک بۆ ماوەی پێنج خولەک تەنها سەیری باران دەکات، یان بە بێدەنگی لە شەقامێکدا دەڕوات. ئەم دیمەنانە تەنها پڕکەرەوە نین، بەڵکو بانگهێشتنامەیەک بوو بۆ بینەر تا بچێتە ناو قووڵایی دەروونی کارەکتەرەکەوە.
ئەم گۆڕانکارییە لە کاتێکدایە کە "ماندوێتی لە شاشە" (Screen Fatigue) بووەتە دیاردەیەکی جیهانی. بینەران، کە ڕۆژانە هەزاران ڤیدیۆی کورتی خێرا لە تیکتۆک و ئینستاگرام دەبینن، ئیتر چێژ لەو فیلمانە وەرناگرن کە هەمان ڕیتمی خێرایان هەیە. ئەوان بەدوای شوێنێکدا دەگەڕێن کە تێیدا "هەناسە بدەن". سینەماکاران درکیان بەوە کردووە کە گەورەترین ململانێی مرۆڤی مۆدێرن لەگەڵ "کات"دایە، هەربۆیە فیلمەکانیان دەکەنە جۆرە تاقیکردنەوەیەکی کاتی.
ڕەگ و ڕیشەی ئەم شێوازە دەگەڕێتەوە بۆ مامۆستا گەورەکانی سینەما وەک "تارکۆڤسکی" و "ئەنتۆنیۆنی"، بەڵام نەوەی نوێی دەرهێنەران تەکنەلۆژیای دەنگی و ڕەنگی زۆر پێشکەوتوو بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی بێدەنگییەکە "پڕ" بێت. بۆ نموونە، دەنگی وردی با، ڕیتمی لێدانی دڵ، یان سێبەری دارەکان بە جۆرێک تۆمار دەکرێن کە بینەر هەست بکات لە ناو دیمەنەکەدایە.
ئەم ڕەوتە نوێیە ئەوەمان بیر دەخاتەوە کە سینەما تەنها ئامرازی گێڕانەوەی چیرۆک نییە، بەڵکو "هونەری کاتە". لە جیهانێکدا کە هەموو شتێک بە خێرایی تێپەڕ دەبێت، سینەما دەبێتە ئەو قەڵایەی کە جوانیی ساتەکان دەپارێزێت و فێرمان دەکات چۆن سەیری جیهان بکەینەوە، نەک تەنها بیبینین.
سەرچاوە: پێداچوونەوەکانی فێستیڤاڵی کان و گۆڤاری (Sight & Sound).
PM:07:20:02/01/2026
ئهم بابهته 152
جار خوێنراوهتهوه