چارەسەری بە دەرزی ئاژنین لە نێوان سوودە جادووییەکان و مەترسییە شاراوەکاندا: هەموو ئەوەی پێویستە بیزانیت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

لە جیهانی پزیشکی هاوچەرخدا، گەڕانەوە بۆ چارەسەرە سروشتی و کۆنەکان بووەتە دیاردەیەکی بەرچاو، کە تێیدا "دەرزی ئاژنین" وەک یەکێک لە کاریگەرترین ڕێگەکانی پزیشکی بەدیل لە ئاستی جیهاندا دەردەکەوێت. ئەم تەکنیکە کە مێژووەکەی بۆ هەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، ئێستا لە لایەن ملیۆنان مرۆڤەوە بۆ کەمکردنەوەی ئازار و باشترکردنی باری دەروونی بەکاردەهێنرێت، بەڵام هاوشانی سوودە زۆرەکانی، کۆمەڵێک لێکەوتەی لاوەکی و تێبینی گرنگ هەن کە ناکرێت پشتگوێ بخرێن و پێویستە هەر کەسێک پێش ئەنجامدانی، زانیاری تەواوی لەسەریان هەبێت.

پەرەسەندنی بەکارهێنانی دەرزی ئاژنین تەنها وەک نەریتێکی کلتووری نەماوەتەوە، بەڵکو ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) و چەندین ناوەندی زانستی گەورە دانیان بە کاریگەرییەکانیدا ناوە بۆ چارەسەری چەندین نەخۆشی جیاواز. لەم سەردەمەدا کە زۆربەی خەڵک بەهۆی کار و فشاری ژیانەوە تووشی ئازاری درێژخایەن و ماندوێتی جەستەیی دەبن، پەنابردن بۆ ئەم ڕێگەیە وەک بەدیلێک بۆ دەرمانە کیمیاییەکان و ئازارشکێنەکان سەیر دەکرێت، ئەمەش وایکردووە لێکۆڵینەوەیەکی ورد لەسەر وردەکارییەکانی ئەم زانستە و چۆنییەتی کارکردنی لەسەر کۆئەندامی دەمار ئەنجام بدرێت.

سوودە سەرەکییەکانی دەرزی ئاژنین زۆر و هەمەجۆرن، کە دیارترینیان بریتین لە کەمکردنەوەی ئازارە توندەکانی پشت، مل، و ئەژنۆ، هەروەها چارەسەرکردنی سەرئێشەی نیوەیی (شقیقە) و ئازارەکانی جومگە. جگە لە لایەنی جەستەیی، ئەم تەکنیکە یارمەتیدەرێکی بەهێزە بۆ کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ، خەمۆکی و باشترکردنی کوالێتی خەو، چونکە کار لەسەر هاوسەنگکردنی ڕێڕەوەکانی وزە لە جەستەدا دەکات. لە لایەکی ترەوە، نابێت لێکەوتە لاوەکییەکانی پشتگوێ بخرێن؛ هەرچەندە مەترسییەکان کەمبن ئەگەر لە لایەن پسپۆڕەوە بکرێت، بەڵام هەندێک نەخۆش تووشی ئازارێکی کەم، خوێنریژییەکی کەم لە شوێنی دەرزییەکە، یان شینبوونەوە دەبن. لە حاڵەتی زۆر دەگمەندا ئەگەر دەرزییەکان بە شێوەیەکی ناتەندروست بەکاربهێنرێن، مەترسی گواستنەوەی هەوکردن یان برینداربوونی ئەندامە ناوخۆییەکان وەک سییەکان هەبێت، هەر بۆیە پاکوخاوێنی دەرزییەکان و بەکارهێنانی دەرزی یەکجار بەکارھاتوو مەرجی سەرەکییە.

ئەم زانستە ڕەگ و ڕیشەکەی بۆ وڵاتی چین دەگەڕێتەوە و لەسەر ئەو بیرۆکەیە دامزراوە کە لەشی مرۆڤ جۆگەی تایبەتی وزەی تێدایە کە پێیان دەوترێت "مێریدیانەکان". چینییە کۆنەکان بڕوایان وابوو کە نەخۆشییەکان بەهۆی پەککەوتنی ئەم وزەیەوە دروست دەبن، و لێدانی دەرزی لە خاڵە دیاریکراوەکاندا دەبێتە هۆی گەڕاندنەوەی هاوسەنگی و چالاککردنەوەی سوڕی خوێن. لە دیدگای پزیشکی ڕۆژئاواییدا، ئەم پڕۆسەیە بەوە لێکدەدرێتەوە کە لێدانی دەرزییەکان دەبێتە هۆی هاندانی دەمارەکان و دەردانی ماددەی کیمیایی سروشتی وەک "ئەندۆرفین" لە مێشکدا، کە ئازارشکێنێکی سروشتی و زۆر بەهێزی لەشە و هەستی ئارامی و حەوانەوە بە مرۆڤ دەبەخشێت.

لە کۆتاییدا، دەرزی ئاژنین دەتوانێت خاڵێکی وەرچەرخان بێت لە چارەسەرکردنی زۆرێک لە کێشە تەندروستییەکاندا، بە مەرجێک لە ژێر چاودێری پزیشکی پسپۆڕ و لە ناوەندە تەندروستییە باوەڕپێکراوەکاندا ئەنجام بدرێت. پێش بڕیاردان لەسەر ئەم جۆرە چارەسەرە، پێویستە نەخۆش مێژووی تەندروستی خۆی بە تەواوی بۆ پزیشکەکە باس بکات، بەتایبەت ئەو کەسانەی کێشەی خوێنمەین یان ئامێری ڕێکخەری لێدانی دڵیان هەیە، بۆ ئەوەی زۆرترین سوود لەم ئەزموونە پزیشکییە دێرینە وەربگرن و لە مەترسییەکان بەدوور بن.

سەرچاوە: ڕاپۆرتە زانستییەکانی "مایۆ کلینیک" و بڵاوکراوەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) دەربارەی پزیشکی تەواوکاری.