نھێنییەکانی تابلۆی دوایین شێو؛ شاکارە نەمرەکەی لیۆناردۆ داڤینچی و مانا قووڵەکانی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان 

تابلۆی "دوایین شێو" (The Last Supper) تەنها کارێکی هونەری نییە، بەڵکو یەکێکە لە گەورەترین و پڕ بایەخترین شاکارەکانی مێژووی مرۆڤایەتی کە لیۆناردۆ داڤینچی، بلیمەتی سەردەمی ڕێنێسانس، نەخشاندوویەتی. ئەم تابلۆیە کە بە چاوی زۆرێک لە پسپۆڕان وەک لوتکەی هونەری وێناکردن دەبینرێت، باس لە ساتێکی هەستیار و پڕ لە دراما دەکات کە تێیدا ئایین، مرۆڤایەتی و هونەری ئەندازەیی لە یەک خاڵدا کۆدەبنەوە. داڤینچی توانیویەتی لە ڕێگەی ئەم دیواربەندییەوە نەک هەر چیرۆکێکی ئایینی بگێڕێتەوە، بەڵکو قووڵایی دەروونی مرۆڤ و کێشمەکێشی نێوان وەفاداری و خیانەت بە جیهان نیشان بدات.

داڤینچی لە کۆتاییەکانی سەدەی پازدەهەمدا، بە دیاریکراوی لە نێوان ساڵانی ١٤٩٥ بۆ ١٤٩٨، ئەم تابلۆیەی لەسەر دیواری هۆڵی نانخواردنی کڵێسای "سانتا ماریا دێلێ گرازی" لە شاری میلانۆی ئیتاڵیا کێشا. مەبەست لەم کارە گەیاندنی پەیامێکی ئایینی قووڵ بوو بۆ ئەو دەروێشانەی لەوێدا دەژیان، بەڵام شێوازی کارکردنی داڤینچی و بەکارهێنانی تەکنیکە نوێیەکانی وایکرد ئەم تابلۆیە لە سنوری دیوارێکی کڵێسا دەربچێت و ببێتە بابەتێکی جیهانی کە تا ئێستاش لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت. ئەم کارە هونەرییە لە سەردەمێکدا ئەنجامدرا کە ئیتاڵیا ناوەندی گۆڕانکارییە گەورە کلتوورییەکان بوو، و داڤینچی ویستی لە ڕێگەی زانستی ماتماتیک و پێوانەسازییەوە، ڕەهەندێکی ڕاستەقینە بە وێنەکە ببەخشێت.

تابلۆکە باس لەو ساتە مێژووییە دەکات کە حەزرەتی عیسا لەگەڵ دوازدە قوتابییەکەیدا کۆبووەتەوە و پێیان ڕادەگەیەنێت کە "یەکێک لە ئێوە خیانەتم لێدەکات". ئەوەی ئەم تابلۆیە لە کارەکانی تر جیا دەکاتەوە، گوزارشتی ڕووخسار و جوڵەی دەستی قوتابییەکانە؛ هەر یەکێکیان بە شێوازێکی جیاواز کاردانەوەی هەیە، لە سەرسوڕمان و توڕەییەوە تا دەگاتە ترس و دڵتەنگی. داڤینچی بە لێهاتووییەکی زۆرەوە فۆکەسی خستووەتە سەر ناوەڕاستی تابلۆکە کە عیسای لێیە، و بە بەکارهێنانی هێڵە ئەندازەییەکان و پەنجەرەکانی پشتەوە، جۆرە ڕووناکییەکی بەخشیوە بە سیمای مەسیح کە وەک هێمایەک بۆ ئاشتی و قوربانیدان دەردەکەوێت، بە بێ ئەوەی پەنا بۆ بەکارهێنانی بازنەی پیرۆزی (Halo)ی کلاسیکی ببات.

لە ڕووی ماناییەوە، تابلۆکە گوزارشت لە چەمکی خیانەت و وەفاداری دەکات. یەکێک لە گرنگترین بەشەکان، وێناکردنی "یەهوزای ئەسخەریوتی"یە کە وەک خیانەتکارەکە ناسراوە؛ داڤینچی ئەو بە پێچەوانەی قوتابییەکانی تر لەناو سێبەردا کێشاوە و کیسەیەک پارەی بەدەستەوەیە، کە هێمایە بۆ سی درهەمەکەی بەرامبەر بە خیانەتەکەی وەریگرتبوو. هەروەها دابەشکردنی قوتابییەکان بۆ چوار گروپی سێ کەسی، ئاماژەیە بۆ "پیرۆزی سێیی" (Trinity) لە ئایینی مەسیحیدا. داڤینچی لێرەدا ویستوویەتی مانا مرۆییەکان و ئازاری دەروونی بخاتە پێش مانا ئایینییە کلاسیکییەکان، هەر بۆیەش پیرۆزییەکەی لە ڕێگەی هونەری پێشوەچوو و هاوسەنگییەوە نیشانداوە کە بینەر هەست بە قورسایی ئەو ساتە دەکات.

سەرەڕای ئەوەی تابلۆکە بەهۆی جۆری ئەو بۆیەیەی داڤینچی بەکاریهێناوە (کە تاقیکردنەوەیەکی نوێ بوو لەسەر دیواری وشک) و بارودۆخی کەشوهەواوە تووشی داخوران و تێکچوونێکی زۆر بووە، بەڵام هێشتا وەک ڕەمزێکی گەورەی شارستانییەت ماوەتەوە. چەندین جار پڕۆسەی نۆژەنکردنەوەی وردی بۆ کراوە بۆ ئەوەی ڕەنگە ڕەسەنەکانی بپارێزرێن و لەناو نەچن. ئەمڕۆ "دوایین شێو" تەنها وێنەیەک نییە لەسەر دیوارێک، بەڵکو کتێبێکی کراوەیە بۆ تێگەیشتن لە فەلسەفەی ژیان، ململانێی نێوان چاکە و خراپە، و ئەو هونەرە بێوێنەیەی کە لیۆناردۆ داڤینچی وەک میراتێکی نەمر بۆ مرۆڤایەتی بەجێیهێشتووە.

سەرچاوە: ئەرشیفی مۆزەخانەی "سانتا ماریا دێلێ گرازی" لە میلانۆ و توێژینەوەکانی مێژووی هونەری ڕێنێسانس لە زانکۆی ئۆکسفۆرد.