گەردوونناسان ئاماژەیەکی نامۆ دەدۆزنەوە؛ ئایا مرۆڤایەتی لەبەردەم دیاردەیەکی نوێی گەردوونی دایە؟
وێستگە ستایل-
گەردوونناسان ئاماژەیەکی نامۆ دەدۆزنەوە؛ ئایا مرۆڤایەتی لەبەردەم دیاردەیەکی نوێی گەردوونی دایە؟
وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان
گەردوونناسان ئاماژەیەکی گەردوونی تەمومژاوی و دووبارەبووەوەیان دۆزیوەتەوە کە لەگەڵ هیچ کام لە هاوپۆلە ناسراوەکانی ڕووداوە ئەستێرەییەکاندا ناگونجێت، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی گفتوگۆیەکی گەرم لەناو کۆمەڵگەی زانستیدا. ئەم ئاماژەیە کە بە شێوەیەکی پچڕپچڕ دەردەکەوێت، لە ناوچەیەکی دووری ڕێڕەوی کاکێشانەوە سەرچاوە دەگرێت و سەرتاپای تێڕوانینەکانی پێشووی زانایانی هەژاندووە.
ئەم ئاماژەیە لە لایەن چەندین تەلیسکۆبی ڕادیۆیی لە کیشوەرە جیاوازەکانەوە تۆمار کراوە. بەپێی شیکارییە سەرەتاییەکان، شێوازی دەرکەوتنی ئەم ئاماژەیە نە لەگەڵ "نەبزۆکەکان" (Pulsars) دەگونجێت و نە لەگەڵ "تەقینەوە خێرا ڕادیۆییەکان" (FRBs). زانایان لە ئێستادا خەریکی تاوتوێکردنی چەندین تیۆرین، لە ڕەفتاری نامۆی ئەستێرە نۆترۆنییەکانەوە تا دەگاتە جۆرێکی تەواو نوێ لە کارلێکی نێوان ئەستێرەکان.
بەدرێژایی مێژوو، دۆزینەوەی ئاماژە گەردوونییە چاوەڕواننەکراوەکان هەمیشە بوونەتە هۆی دۆزینەوەیەکی مەزن، وەک کوازارەکان و نەبزۆکەکان، کە لە سەرەتادا وەک حاڵەتی نامۆ و تێنەگەیشتوو دەبینران. گەردوون جارێکی تر ئاڵێنگاری تێگەیشتنی مرۆڤایەتی دەکات بۆ پێکهاتەی بنەڕەتیی خۆی و نیشانی دەدات کە هێشتا زۆر شت هەن لەبارەی فیزیک و گەردوونەوە کە پێویستیان بە دووبارە خوێندنەوە هەیە.
لە ئێستادا، سیمولەیشنە پێشکەوتووەکانی کۆمپیوتەر بەردەوامن بۆ دووبارە دروستکردنەوەی ڕیتم و وزەی ئەم ئاماژە ناوازەیە. زانایان هیوادارن لە ڕێگەی ئەم لێکۆڵینەوانەوە بتوانن پەردە لەسەر ئەم نهێنییە لابدەن و تێبگەن کە ئایا ئەمە تەنها دیاردەیەکی فیزیکییە یان سەرەتایەکە بۆ ناسینی بەشێکی تری گەردوون کە تا ئێستا لە چاوەکانمان شاراوە بووە.
ئەم دۆزینەوەیە وەبیرهێنانەوەیەکە بۆ زانایان کە گەردوون هێشتا نهێنی بنەڕەتی لە هەگبەدایە، و هەر ئاماژەیەکی ڕووننەکراوە بانگهێشتنامەیەکە بۆ دووبارە بیرکردنەوە لە سنوورەکانی فیزیکی ناسراو. جیهان بە پەرۆشەوە چاوەڕێی دەرەنجامی کۆتایی ئەم لێکۆڵینەوە گەردوونییانە دەکات.
سەرچاوە : بەیاننامەی ڕوانگەگە ئەستێرەییەکان، تۆڕەکانی توێژینەوەی ئەستێرەفیزیک، کۆنفرانسەکانی زانستی بۆشایی ئاسمان.
PM:11:26:31/12/2025
ئهم بابهته 112
جار خوێنراوهتهوه