خواردنی ڕەسەن وەک جۆرێک لە بەرگریی کولتووری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

خواردنی نەریتی و ڕەسەنی ناوچەکان چیتر تەنها وەک ژەمێکی خۆش بۆ تێرکردنی جەستە یان میراتێکی سادە سەیر ناکرێت، بەڵکو لە جیهانی ئەمرۆدا بە شێوەیەکی فراوان وەک جۆرێک لە بەرگریی کولتووری (Cultural Resistance) دژی شەپۆلی جیهانگیری و یەکپۆشی کولتووری پێناسە دەکرێت.

شێفەکان، چێشتلێنەرانی ناوماڵ و مێژوونووسانی بواری خۆراک لە هەموو کیشوەرەکان خەریکی هەوڵێکی چڕن بۆ دۆزینەوە و پاراستنی ئەو ڕەچەتە ناوچەییانەی کە لەژێر هەڕەشەی چێشتخانە خێرا جیهانییەکان و تامی یەکپۆشی پیشەسازیدان. سۆشیاڵ میدیا، سەرەڕای ئەوەی ئامرازێکی نوێیە، بەڵام بووەتە چەکێکی بەهێز بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی شێوازی وردی ئامادەکردنی ئەو خواردنانەی کە نەوە دوای نەوە وەک نهێنییەکی پیرۆز گوازراونەتەوە، ئەمەش وایکردووە تامی ڕەسەن لە بیرچوونەوە ڕزگار بکرێت.

پسپۆڕانی خۆراک جەخت لەوە دەکەنەوە کە هەر ڕەچەتەیەکی خواردن، یادەوەرییەکی قووڵی مێژوویی لە پشتە؛ ئەو خواردنانە ڕەنگدانەوەی کۆچە گەورەکان، ڕێڕەوە بازرگانییەکان، سەردەمی داگیرکاری و چیرۆکەکانی مانەوەن. لەدەستدانی هەر ژەمە ڕەسەنێک زۆرجار بەستراوەتەوە بە لەدەستدانی زمانێکی ناوچەیی، خاکێکی دیاریکراو یان تەنانەت سڕینەوەی شوناسی نەتەوەیی، بۆیە چێشتلێنان بە شێوازی دێرین دەبێتە پاراستنی ناسنامە.

لە ڕووی مێژووییەوە، خواردن ڕۆڵی سەرەکی و بێدەنگی لە بەردەوامیی کولتووریدا هەبووە، بەتایبەت لە کاتی ئاوارەیی، جەنگ و ململانێ توندەکاندا. کاتێک گەلان ڕووبەڕووی مەترسی سڕینەوە بوونەتەوە، خێزانەکان نەیانتوانیوە تەلاری گەورە یان کتێبخانەکان لەگەڵ خۆیان بەرن، بەڵکو شوناسی خۆیان لە ڕێگەی پاراستنی تامی ژەمە هاوبەشەکان و ڕێوڕەسمەکانی چێشتلێنانەوە لە نێو دڵ و مێشکیاندا پاراستووە و گواستوویانەتەوە.

ئەمڕۆ، بوژانەوەی بایەخدان بە خواردنی ڕەسەن تەنها حەزێکی culinary نییە، بەڵکو هەوڵێکی سیاسی و کۆمەڵایەتییە بۆ پاراستنی فرەچەشنیی مرۆیی. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە کۆمەڵگاکان دەیانەوێت بیسەلمێنن کە شوناس و جیاوازییەکان دەکرێت لە ڕێگەی یەک ڕەچەتەی خواردنەوە لە نێو چێشتخانەکاندا بپارێزرێن و نەوەی نوێ پێی سەربەرز بێت.

سەرچاوە : زە گاردیان خواردن و کولتوور، توێژینەوە جیهانییەکانی میراتی چێشتلێنان

PM:09:11:14/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 20 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌