کولەکە؛ سوپەر-خۆراکە فەرامۆشکراوەکە کە دڵ و چاوەکانت لە نەخۆشی دەپارێزێت و وزەیەکی بێ وێنەت پێ دەبەخشێت

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کولەکە یەکێکە لەو سەوزەواتانەی کە ڕەنگە زۆرجار بایەخی پێویستی پێ نەدرێت، بەڵام لە ڕاستیدا یەکێکە لە دەوڵەمەندترین سەرچاوە خۆراکییەکان کە کۆمەڵێک سوودی تەندروستی سەرسوڕهێنەری تێدایە و یارمەتیدەرێکی بەهێزی جەستەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشییەکان.

لەگەڵ زیادبوونی هۆشیاری دەربارەی سیستەمی خۆراکی تەندروست، کولەکە (بە هەموو جۆرەکانییەوە) بووەتە جێگەی سەرنجی شێفەکان و پزیشکانی خۆراک، چونکە دەتوانرێت بە چەندین شێوازی جیاواز ئامادە بکرێت و لە هەمان کاتدا هەموو بەها خۆراکییەکانی وەک خۆی بپارێزێت.

گرنگترین سوودی کولەکە ئەوەیە کە دەوڵەمەندە بە ڤیتامین (A) و ماددەی "لوتین" کە پارێزگاری لە تەندروستی چاو دەکەن و ڕێگری لە کزبوونی بینین دەکەن لە تەمەنی پیریدا. هەروەها سەرچاوەیەکی نایابی پۆتاسیۆمە، کە یارمەتی ڕێکخستنی پەستانی خوێن دەدات و مەترسییەکانی جەڵتەی دڵ کەم دەکاتەوە. بوونی بڕێکی زۆر لە ڕیشاڵەکان (Fiber) لە ناو کولەکەدا وای کردووە کە باشترین چارەسەر بێت بۆ کێشەکانی کۆئەندامی هەرس و قەبزی، هەروەها یارمەتیدەرە لە جێگیرکردنی ئاستی شەکرە لە خوێندا.

کولەکە مێژوویەکی دێرینی لە چێشتخانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهاندا هەیە و وەک خواردنێکی سووک و بەسوود ناسراوە. زاناکانی مێژووی خۆراک ئاماژە بەوە دەکەن کە مرۆڤە دێرینەکان کولەکەیان بۆ بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری جەستە بەکارهێناوە، چونکە بڕێکی زۆر ڤیتامین (C) و مەنگەنیزی تێدایە کە دژی هەوکردنەکان دەجەنگن.

لەبەر ئەوەی کولەکە بڕێکی کەم نیشاستە و کاربۆهیدراتی تێدایە، لە ئێستادا وەک جێگرەوەیەکی تەندروست بۆ پاستا و برنج لە جیهاندا بەکاردێت، بەتایبەت بۆ ئەو کەسانەی پەیڕەوی سیستەمی "کیتۆ" یان پارێزیی دەکەن. خواردنی کولەکە بە برژاوی یان بە کوڵاوی دەتوانێت هەموو ئەو ماددە پێویستانە بۆ جەستە دابین بکات کە بۆ چالاکییە ڕۆژانەکان پێویستن.

سەرچاوە: ناوەندی توێژینەوەی خۆراکی ئەمریکی و گۆڤاری مێدیکاڵ نیوز تۆدەی