دژەبەکتریاکان (Antibiotics)؛ جەنگێکی بێدەنگ لە دژی بەرگرییەکی ترسناک

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

چارەسەری دژەبەکتریا لە ناوەندی هەواڵەکاندایە چونکە ئەو دەرمانانەی سەردەمانێک پزیشکییان گۆڕی، ئێستا خەریکە پێگەی خۆیان لەدەست دەدەن بەهۆی دروستبوونی "بەرگری دژەبەکتریا". ئەمە مەترسییەکی گەورەیە کە هەڕەشە لە هەموو دەستکەوتە پزیشکییەکانی سەدەی ڕابردوو دەکات.

ڕاپۆرتی چاودێری جیهانی WHO بۆ ساڵی ٢٠٢٥ دەریخستووە کە نزیکەی یەک لە شەش تووشبوون بە بەکتریا لە جیهاندا لە ساڵی ٢٠٢٣دا بەرگرییان بەرانبەر دژەبەکتریاکان هەبووە. ئەم داتایە لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتەوە کۆکراوەتەوە و ئاماژەیەکی مەترسیدارە کە بەکتریاکان خەریکە فێری ڕێگەی نوێ دەبن بۆ تێکشکاندنی دەرمانەکان.

ئەمە وای کردووە چارەسەری دژەبەکتریا ببێتە ئامرازێکی پزیشکی لەژێر فشاردا، کە گەورەترین کێشە تێیدا تەنها ئەوە نییە کە ئایا دەرمانەکە کار دەکات یان نا، بەڵکو ئەوەیە کە ئایا تا کەی کارا دەمێنێتەوە؟ پزیشکان ئێستا زۆر بە وریاییەوە دەرمانەکان دەنووسن تاوەکو تەمەنی کاریگەرییان درێژتر بکەنەوە.

بەکارهێنانی زیاد لە پێویست و هەڵەی دژەبەکتریاکان لە مرۆڤ و ئاژەڵدا، هۆکاری سەرەکی ئەم کێشەیەیە. ئەگەر جیهان نەتوانێت دەرمانی نوێ بدۆزێتەوە یان شێوازی بەکارهێنانیان ڕێک نەخاتەوە، ڕەنگە بگەڕێینەوە بۆ سەردەمێک کە برینێکی سادە ببێتە هۆی مردن.

لە کۆتاییدا، پاراستنی هێزی دژەبەکتریاکان بەرپرسیارێتییەکی گشتییە. تەنها لە ڕێگەی هۆشیاری و توێژینەوەی بەردەوامەوە دەتوانین ئەم جەنگە لە بەرانبەر بەکتریا زیرەکەکاندا ببەینەوە.

سەرچاوە: ڕاپۆرتی WHO Global Surveillance 2025.

PM:11:21:17/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 52 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌