‌شەکر: وزەی شیرین یان هەڕەشەی بێدەنگی سیستەمی خۆراکی مۆدێرن؟

وێستگە ستایل-

شەکر: وزەی شیرین یان هەڕەشەی بێدەنگی سیستەمی خۆراکی مۆدێرن؟


وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان


شەکر یەکێکە لەو ماددانەی کە زۆرترین بەکارهێنانی هەیە لە سەرانسەری جیهاندا، لە لایەکەوە بەهۆی پێدانی وزەی خێرا بە جەستە ستایش دەکرێت و لە لایەکی تریشەوە بەهۆی کاریگەرییە درێژخایەنە مەترسیدارەکانی بۆ سەر تەندروستی ڕەخنەی توندی لێ دەگیرێت. لە کاتێکدا کە ئاستی بەکارهێنانی شەکر لە جیهاندا بەردەوام لە بەرزبوونەوەدایە، پسپۆڕانی بواری خۆراک هێشتا لە گفتوگۆدان دەربارەی ئەوەی کە ئایا پێویستە چەند و بە چ شێوازێک لە ژەمەکانماندا هەبێت.


لە بڕە مامناوەندەکاندا، شەکر ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە دابینکردنی وزەی خێرا بۆ جەستە، بەتایبەتی بۆ مێشک کە بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە گلوکۆز دەبەستێت بۆ کارکردن. وەرزشوانان و ئەو کەسانەی چالاکی جەستەیی زۆریان هەیە، زۆرجار سوود لە وەرگرتنی بڕێکی کۆنترۆڵکراوی شەکر دەبینن بۆ ئەوەی بە خێرایی وزەی لەدەستچوویان بۆ بگەڕێتەوە. هەروەها ئەو شەکرە سروشتییانەی لە میوەکاندا هەن، جیاوازن چونکە لەگەڵ ڕیشاڵ، ڤیتامین و دژە ئۆکسانەکاندا دێنە ناو جەستە، ئەمەش وادەکات مژینی شەکرەکە خاوتر و تەندروستتر بێت.


بەڵام، زیادەڕۆیی لە خواردنی شەکری پاڵێوراو (Refined Sugar) بە توندی بەستراوەتەوە بە کۆمەڵێک نەخۆشی مەترسیدارەوە وەک قەڵەوی، شەکرەی جۆری دووەم و نەخۆشییەکانی دڵ و دەمار. یەکێک لە کێشە گەورەکان ئەوەیە کە بڕێکی زۆر لە شەکری شاراوە لە ناو خواردنە پرۆسێسکراوەکان و خواردنەوە گازییەکاندا هەیە، ئەمەش وادەکات مرۆڤەکان بێ ئەوەی هەستی پێ بکەن، زۆر زیاتر لەو بڕەی بۆیان دیاریکراوە شەکر بخۆن. هەروەها بەرزبوونەوە و دابەزینی لەناکاوی ئاستی شەکر لە خوێندا دەبێتە هۆی هەستکردن بە ماندوێتییەکی زۆر و گۆڕانی باری دەروونی و توڕەبوونی بێ هۆکار.


لە ڕووی مێژووییەوە، شەکر وەک کاڵایەکی لوکس و گرانبەها سەیر دەکرا و تەنها لە بۆنە تایبەتەکاندا و بە بڕێکی زۆر کەم بەکاردەهێنرا. بەڵام دوای شۆڕشی پیشەسازی و گەشەکردنی بەرهەمهێنانی خۆراک بە کۆمەڵ، شەکر بە شێوەیەکی بەرفراوان و بە نرخێکی هەرزان گەیشتە دەستی هەمووان. ئەم گۆڕانکارییە مێژووییە بووە هۆی ئەوەی تێکڕای خواردنی شەکر لە ناو دانیشتوانی جیهاندا بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبێتەوە و ببێتە بەشێکی سەرەکی لە سیستەمی خۆراکی ڕۆژانە.


بۆ پاراستنی تەندروستی، هاوسەنگی لە خواردنی شەکردا کارێکی بنەڕەتییە. پسپۆڕان ئامۆژگاریمان دەکەن کە هەمیشە سەرچاوە سروشتییەکان (وەک میوە) بخەینە پێش جۆرە دەستکردەکان. کەمکردنەوەی شەکرە پیشەسازییەکان نەک تەنها دەبێتە هۆی پاراستنی کێشی جەستە، بەڵکو سەقامگیرییەکی درێژخایەن بە تەندروستی گشتی و ئاستی وزەی مرۆڤ دەبەخشێت.


سەرچاوە: توێژینەوە جیهانییەکانی خۆراک و ڕێنماییە دەستنیشانکراوەکانی ڕێکخراوە تەندروستییە نێودەوڵەتییەکان.


PM:11:48:08/04/2026


ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

ستایل