شۆڕشێکی پزیشکی لە چارەسەری نەخۆشییەکانی دڵ و ئامادەکارییەکانی ناسا بۆ گەشتێکی مێژوویی بەرەو مانگ

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە دوو پێشهاتی گرنگدا کە سەرنجی جیهانیان بەلای خۆیاندا ڕاکێشاوە، کەرتی پزیشکی و تەکنەلۆژیای بۆشایی ئاسمان وەرچەرخانێکی گەورە بەخۆیانەوە دەبینن. کۆمپانیای (Terumo Aortic) ڕایگەیاند کە داهێنانە نوێیەکەیان بۆ چارەسەری شاخوێنبەرە ئاڵۆزەکان مۆڵەتی "ئامێری پێشەنگ"ی لەلایەن FDA پێدراوە، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ ئامادەکارییە چڕەکانی ئاژانسی ناسا بۆ ڕەوانەکردنی چوار ئاسمانگەڕ بەرەو خولگەی مانگ لە چوارچێوەی ئەرکی (Artemis II)، کە ئەمە یەکەم گەشتی مرۆییە لە دوای ساڵی ١٩٧٢ەوە بۆ ئەو مەبەستە ئەنجام بدرێت.

کۆمپانیای (Terumo Aortic) لە ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦دا ئاشکرای کرد کە سیستەمی (Treo) کە بە شێوەیەکی تایبەت و دەستکرد بۆ نەخۆش دروست دەکرێت، نازناوی "Breakthrough Device"ی لەلایەن فەرمانگەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکی (FDA) پێبەخشراوە. ئەم نازناوە تەنها بۆ ئەو ئامێرە پزیشکییانە تەرخان دەکرێت کە توانای پێشکەشکردنی چارەسەری کاریگەریان هەیە بۆ ئەو نەخۆشیانەی مەترسییان لەسەر ژیان هەیە. لە لایەکی ترەوە، ناسا لە قۆناغی کۆتایی ئامادەکارییەکاندایە بۆ گواستنەوەی مووشەکی زەبەلاحی (SLS) بۆ سەکۆی هەڵدان لە ناوەندی کەنەدی بۆ بۆشایی ئاسمان، بە مەبەستی دەستپێکردنی گەشتە مێژووییەکەیان لە یەکی نیسانی ٢٠٢٦.

سیستەمی (Treo) بە تایبەتی بۆ چاککردنەوەی ئەو جۆرە فراوانبوونە مەترسیدارانەی شاخوێنبەری سک (AAA) دروستکراوە کە پێشتر چارەسەرکردنیان زۆر ئەستەم بووە. ئەم ئامێرە چەندین کونی ورد و ڕێکی تێدایە (Fenestrations) کە بە تەواوی لەگەڵ دەمارە ناوازەکانی هەر نەخۆشێکدا دەگونجێنرێت، ئەمەش وا دەکات خوێن بۆ ئەندامە گرنگەکان بڕوات و لە هەمان کاتدا شاخوێنبەرە فراوانبووەکە لە مەترسی تەقین بپارێزێت. جێفری میفێک، بەرپرسی کاروباری پزیشکی لە کۆمپانیاکە، دەڵێت ئەمە چارەسەرێکی کەمترین دەستێوەردانە (minimally invasive) بۆ ئەو کەسانەی نەشتەرگەری کراوە بۆیان مەترسیدارە. هاوکات لە لایەنی ئاسمانییەوە، ناسا مووشەکێکی ٣٢٢ پێیی دەگوازێتەوە بۆ سەکۆی (39B)، کە کێشەکەی هێندە زۆرە پڕۆسەی گواستنەوەکەی ١٢ کاتژمێر دەخایەنێت و بڕیارە لە ١٩ یان ٢٠ی ئازاردا ئەنجام بدرێت.

ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدایە کە مرۆڤایەتی لەبەردەم قۆناغێکی نوێی زانستیدایە. ئەرکی (Artemis II) کە چوار ئاسمانگەڕ (ڕید وایزمان، ڤیکتۆر گڵۆڤەر، کریستینا کۆک، و جێرمی هانسنی کەنەدی) لەخۆدەگرێت، گەشتێکی ١٠ ڕۆژییە بۆ دەوروبەری مانگ. ئەم تیمە دەچنە دووری ٤٧٠٠ میل لە پشت لایە دوورەکەی مانگەوە، کە ئەوەش دوورترین خاڵە مرۆڤ تا ئێستا پێی گەیشتبێت. لە ڕووی پزیشکیشەوە، داهێنانەکەی (Terumo Aortic) وەڵامی پێویستییەکی پزیشکی زۆر گرنگ دەداتەوە، چونکە زۆرێک لە نەخۆشەکان بەهۆی ئاڵۆزی پێکهاتەی جەستەییانەوە هیچ بژاردەیەکی تری چارەسەریان لەبەردەمدا نەبوو.

ئەم دوو دەستکەوتە پێکەوە نیشاندەری پێشکەوتنی مرۆڤن لە زەوی و لە ئاسماندا. سەرکەوتنی ئەرکی ئارتەمیس ٢ ڕێگە خۆش دەکات بۆ ئەرکەکانی ئارتەمیس ٣ و ٤، کە ئامانجیان نیشتنەوەی مرۆڤە لەسەر مانگ و دروستکردنی وێستگەی (Gateway). لە لایەکی ترەوە، سیستەمی (Treo) دەبێتە بنەمایەک بۆ پزیشکیی کەسی (Personalized Medicine)، کە تێیدا چارەسەرەکان بەپێی پێکهاتەی جەستەیی هەر کەسێک بە جیا دروست دەکرێن، ئەمەش ستانداردێکی نوێ لە نەشتەرگەرییەکانی شاخوێنبەر و دڵدا دادەمەزرێنێت.

سەرچاوە: ڕاگەیەندراوەکانی کۆمپانیای Terumo Aortic و نوێترین زانیارییەکانی ئاژانسی ناسا - ئازاری ٢٠٢٦

PM:09:53:18/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 20 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌