ئومێدێکی نوێ بۆ چاکبوونەوە لە شێرپەنجە و ئایدز؛ 

زانایان خانەی CAR-T تەمەن درێژ پەرەپێدەدەن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیمێکی توێژینەوە بە سەرۆکایەتی زانایانی کۆلێژی پزیشکی ئەلبێرت ئاینشتاین، ڕێگەیەکی نوێیان بۆ ئەندازیاری خانە بەرگرییەکان داهێناوە کە بە شێوەیەکی بەرچاو توانای شەڕکردنی ئەو خانانە دژی شێرپەنجە و ڤایرۆسی HIV لەناو جەستەدا درێژ دەکاتەوە. ئەم دۆزینەوەیە کە لە ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ لە گۆڤاری Science Advances بڵاوکراوەتەوە، وەک چارەسەرێکی بنەڕەتی بۆ یەکێک لە گەورەترین کێشەکانی چارەسەری ئێستا دادەنرێت.

لە ئێستادا چارەسەری خانەکانی CAR-T پشتی بەوە بەستووە کە خانە تێیەکانی (T cells) نەخۆشەکە دووبارە پڕۆگرام دەکرێنەوە بۆ هێرشکردنە سەر خانە شێرپەنجەییەکان یان خانە تووشبووەکان بە ڤایرۆس. هەرچەندە ئەم ڕێگەیە لە سەرەتادا ئەنجامی سەرسوڕهێنەری هەیە، بەڵام کاریگەرییەکەی بە تێپەڕبوونی کات کەمدەبێتەوە و لە نیوەی نەخۆشەکاندا دەبێتە هۆی گەڕانەوەی نەخۆشییەکە. ئەم کێشەیە بووەتە ڕێگر لەبەردەم بەکارهێنانی ئەم تەکنەلۆژیایە بۆ لەناوبردنی ئەو ڤایرۆسانەی HIV کە لەناو جەستەدا خۆیان حەشارداوە.

تیمەکە بە سەرۆکایەتی دکتۆر هێریس گۆڵدشتاین، پڕۆتینێکی تێکەڵاوی دەستکردیان بە ناوی HCW9206 دروستکردووە. ئەم پڕۆتینە سێ جۆر سیتۆکاینی سروشتی (IL-7, IL-15, و IL-21) بەیەکەوە دەبەستێتەوە کە کاردەکەن بۆ مانەوەی خانە تێیەکان و بەهێزکردنی یادەوەری بەرگری. لە تاقیکردنەوەکاندا دەرکەوتووە کە زیاتر لە ٥٠٪ی ئەو خانە نوێیانەی بەم ڕێگەیە بەرهەم هێنراون، تایبەتمەندی "خانە قەدییە یادەوەرییەکان"یان تێدایە، کە تەمەنێکی درێژیان هەیە و توانای خۆنوێکردنەوەیان هەیە، لە کاتێکدا لە ڕێگە کۆنەکاندا ئەم ڕێژەیە کەمتر بووە لە ٥٪.

ئەم پێشکەوتنە زانستییە تەنها لە تاقیگەدا نەمایەوە، بەڵکو لەسەر مشکی تاقیگەیی کە تووشی شێرپەنجەی خوێن بوون تاقیکرایەوە و دەرکەوت خانە نوێیەکان نەک تەنها شێرپەنجەکەیان لەناو برد، بەڵکو دوای چەند هەفتەیەکیش توانای بەرپەرچدانەوەی گەڕانەوەی وەرەمەکەیان هەبوو. هەروەها لە مۆدێلەکانی HIVدا، ئەم خانە ئەندازیارییانە زۆر کاریگەرتر بوون لە لەناوبردنی خانە تووشبووەکان. دکتۆر گۆڵدشتاین دەڵێت ئەم خانە قەدییە یادەوەرییانە کلیلن بۆ مانەوەی بەرگری بۆ ماوەیەکی درێژ، چونکە دەتوانن بەردەوام خانەی چالاک بەرهەم بهێننەوە.

بۆ ٣٩ ملیۆن کەس کە لە جیهاندا لەگەڵ ڤایرۆسی HIV دەژین، ئەم توێژینەوەیە ئومێدی "چاکبوونەوەی کارایی" زیاد دەکات، بە جۆرێک کە نەخۆشەکە پێویستی بە بەکارهێنانی دەرمانی ڕۆژانە نەمێنێت. ئەم ڕێگەیە سنووردارێتییەکانی چارەسەری بەرگری دەبەزێنێت و ڕێگە بۆ چارەسەری بەردەوامتر خۆش دەکات.

Science Advances

PM:08:26:17/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 36 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌