زمان و مێشک؛ چۆن مێشکمان جیاوازی لە نێوان مانای وشەکاندا دەکات؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

بەشی زمانەوانی لە زانکۆی کۆنستانز ڕایگەیاند کە لە ئازاری ٢٠٢٦دا زنجیرەیەک کۆنفرانس و توێژینەوەی نوێ لەسەر پەیوەندی نێوان زمان و مێشک بڵاودەکەنەوە. تیشکی سەرەکی ئەم توێژینەوانە لەسەر ئەوەیە کە مێشک چۆن مانای "هەستی" لە مانای "وەسفی" جیا دەکاتەوە و چۆن زمانی دایک لە نەوەکاندا دەمێنێتەوە.

یەکێک لە توێژینەوەکان دەریخستووە کە کاتێک ئێمە وشەیەکی وەک "سەرسوڕهێنەر" (مانای هەستی) بەکاردەهێنین، مێشکمان ڕێڕەوێکی دەماری جیاواز بەکاردەهێنێت لەوەی کە وشەیەکی وەک "دار" (مانای وەسفی) بەکاردەهێنین. ئەمە دەریدەخات کە زمانی مرۆڤ تەنها گواستنەوەی زانیاری نییە، بەڵکو سیستەمێکی ئاڵۆزی دەمارییە کە هەستەکان ڕاستەوخۆ تێیدا بەشدارن.

هەروەها، توێژینەوەیەک لەسەر کۆمەڵگە ئایسلەندییەکانی کەنەدا کراوە بۆ ئەوەی بزانرێت چۆن زمانی دایک لە ناو ژینگەیەکی بیانییدا دەپارێزرێت. دەرکەوتووە کە هەندێک تایبەتمەندی دەنگی زمانەکە تەنانەت دوای چەندین نەوەش هەر دەمێننەوە، ئەمەش گرنگی "زمانی میرات" نیشان دەدات لە پاراستنی ناسنامەی مرۆڤدا.

ئەم لێکۆڵینەوانە یارمەتیمان دەدەن تێبگەین کە زمان تەنها قسەکردن نییە، بەڵکو بەشێکی سەرەکییە لە پێکهاتەی بایۆلۆژی و دەروونی ئێمە.

بڵاوکراوەی زانکۆی کۆنستانز (Konstanz Linguistics).

PM:07:30:09/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 60 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌