کریسپەر و دەستکاری جینات؛ دۆزینەوەی ڕێگەیەکی نوێ بۆ دەستنیشانکردنی خێرای نەخۆشییەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان ڕێگەیەکی نوێیان بۆ بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای "کریسپەر" (CRISPR) داهێناوە، کە ڕێگەیان پێدەدات بە ئاسانی و بە خێرایی جۆرەها نەخۆشی جیاواز دەستنیشان بکەن. ئەم داهێنانە کە بە "لێکجیاکردنەوەی ئەرکی" ناسراوە، وادەکات سیستەمی کریسپەر زۆر گونجاوتر بێت بۆ ناسینەوەی ڤایرۆسەکان و خانە شێرپەنجەییەکان.

لە بنەڕەتدا، کریسپەر وەک "مەقەستی جینات" کار دەکات، بەڵام لەم شێوازە نوێیەدا، زانایان توانییان بەشە جیاوازەکانی ئەم سیستەمە لە یەک جیا بکەنەوە و دووبارە بە شێوەیەک ڕێکی بخەنەوە کە تەنها بۆ گەڕان و دۆزینەوەی نەخۆشی بەکاربێت. کاتێک کریسپەرەکە پارچە DNAیەکی دیاریکراوی ڤایرۆسێکی وەک کۆرۆنا یان گۆڕانێکی شێرپەنجەیی دەدۆزێتەوە، ئاماژەیەکی ڕووناکی بەرهەم دەهێنێت کە پزیشکەکان دەتوانن بیبینن.

ئەم ڕێگەیە زۆر خێراتر و هەرزانترە لە پشکنینە تەقلیدییەکان. 

دەتوانرێت لە ماوەی چەند ڕۆژێکی کەمدا پشکنینێکی نوێ بۆ هەر ڤایرۆسێکی تازە دروست بکرێت، نەک وەک جاران کە مانگ و ساڵی دەخایاند. ئەمە شۆڕشێکە لە بواری پزیشکی "خاڵی چاودێری"، واتە دەتوانرێت لە ناو تاقیگە بچووکەکان و تەنانەت لە ماڵیشەوە پشکنینی ورد ئەنجام بدرێت.

دۆزینەوەکە دەریدەخات کە چۆن دەستکاری جینات تەنها بۆ چارەسەر نییە، بەڵکو دەکرێت ببێتە باشترین سیستەمی سیخوڕی پزیشکی بۆ پاراستنی مرۆڤایەتی لە پەتاکان.

گۆڤاری Nucleic Acids Research.

PM:07:29:09/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌