ڤایرۆسێکی زەبەلاح لە ژاپۆن کلیلی نهێنی پەرەسەندنی مرۆڤ ئاشکرا دەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە قووڵایی قوڕ و لیتەی گۆمێکی ئاوی شیرین لە نزیک تۆکیۆ، زانایان مایکرۆبێکیان دۆزیوەتەوە کە ڕەنگە وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە: مرۆڤ و خانە ئاڵۆزەکان چۆن دروستبوون؟

توێژەران جۆرە ڤایرۆسێکی زەبەلاحیان دۆزیوەتەوە بە ناوی "وشیکوڤایرۆس" (ushikuvirus). بە پێچەوانەی ڤایرۆسە ئاساییەکان کە زۆر بچوکن، ئەم ڤایرۆسە زۆر گەورەیە و خاوەنی جیناتێکی زۆرە، بە جۆرێک سنووری نێوان ڤایرۆس و زیندەوەرە زیندووەکانی تێکداوە. ئەم دۆزینەوەیە پشتگیری لە تیۆرییەک دەکات کە دەڵێت "ناوکی خانەکانی ئێمە" لە بنەڕەتدا لە ڤایرۆسێکی کۆنەوە هاتووە.

کاتێک ئەم ڤایرۆسە هێرش دەکاتە سەر زیندەوەرە تاکخانەکان، دەستبەجێ نایانکوژێت، بەڵکو لە ناو جەستەیاندا "کارگەیەکی ڤایرۆسی" دروست دەکات کە زۆر لە ناوکی خانەی مرۆڤ دەچێت. پرۆفیسۆر ماساهارۆ تاکێمورا، کە سەرپەرشتی توێژینەوەکە دەکات، دەڵێت ملیارەها ساڵ پێش ئێستا ڤایرۆسێکی هاوشێوە تێکەڵ بە زیندەوەرە سەرەتاییەکان بووە و یەکەم خانەی ئاڵۆزی دروستکردووە کە دواتر بووەتە بنچینەی ڕووەک، ئاژەڵ و مرۆڤ.

ئەم دۆزینەوەیە دەیسەلمێنێت کە ڤایرۆسەکان تەنها هۆکاری نەخۆشی نین، بەڵکو گەنجینەیەکی گەورەی پەرەسەندنی ژیانن. ئەمە ئەوە نیشان دەدات کە ڕەنگە هەموو بوونەوەرە ئاڵۆزەکانی سەر زەوی، بەرهەمی داگیرکارییەکی ڤایرۆسی زۆر کۆن بن کە لە کۆتاییدا بووەتە هاوژیانی و ژیانی ئێستای لێ کەوتووەتەوە.

Reference: Journal of Virology (2026). DOI: 10.1128/jvi.01980-25

PM:10:43:26/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌