سیر؛ چارەسەرێکی کۆن لە جیهانێکی مۆدێرندا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

سیر بۆ ماوەی هەزاران ساڵە نەک تەنها وەک کەرەستەیەکی چێشتلێنان، بەڵکو وەک چارەسەرێکی سروشتی بەهایەکی زۆری پێدراوە، کە خاوەنی سوودێکی تەندروستی بەرفراوانە و تا ئێستاش سەرنجی زانستی بەلای خۆیدا ڕادەکێشێت.

سیر لە پزیشکی میسری کۆن، یۆنانی و ئاسیاییدا بەکارهاتووە و وا بڕوا دەکرا کە جەستە بەهێز دەکات و لە نەخۆشی دەیپارێزێت. توێژینەوە مۆدێرنەکان پشتگیری زۆربەی ئەم بانگەشە تەقلیدییانەیان کردووە و سوودەکانیان لە ڕووی زانستییەوە سەلماندووە.

سیر پێکهاتەی گۆگردی تێدایە، بەتایبەتی "ئەلیسین" (Allicin)، کە پەیوەستە بە باشترکردنی وەڵامدانەوەی کۆئەندامی بەرگری، کەمکردنەوەی هەوکردن و سوودە ئەگەرییەکانی بۆ کۆئەندامی دڵ و دەمار. خواردنی بەردەوامی سیر بەستراوەتەوە بە کۆنترۆڵکردنی پەستانی خوێن و هاوسەنگی کۆلیستڕۆڵ.

جگە لە تەندروستی جەستەیی، سیر خاوەنی تایبەتمەندی دژە میکرۆبە کە وای لێکردووە ببێتە بەرگرییەکی سروشتی دژی هەوکردنەکان. ڕۆڵی سیر لە سیستەمی خۆراکیدا پشتگیری تەندروستی ڕیخۆڵە و کرداری میتابۆلیزم بە گشتی دەکات.

هەرچەندە سیر نابێتە جێگرەوەی چارەسەری پزیشکی، بەڵام وەک نموونەیەکی بەهێز دەمێنێتەوە بۆ ئەوەی چۆن زانیارییە تەقلیدییەکان و زانستی مۆدێرن دەتوانن یەکبگرن و سوودێکی سادە بەڵام واتادار بە ژیانی ڕۆژانە ببەخشن.

بڵاوکراوەکانی زانستی خۆراک، دەقە پزیشکییە 

مێژووییەکان، توێژینەوەکانی تەندروستی گشتی.

AM:11:25:29/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌