ڕاشی؛ ئەو کەرەستە جادووییەی لە وەرزی سەرمادا دەبێتە فریادڕەسی یەکەمی قوڕگ ئێشە

وەستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لەگەڵ هاتنی وەرزی زستان و دابەزینی پلەکانی گەرما، نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەناسە و بەتایبەت هەوکردنی قوڕگ و کۆکە بەشێوەیەکی بەرچاو بڵاودەبنەوە. لە کاتێکدا زۆربەی خەڵک ڕاستەوخۆ پەنا بۆ بەکارهێنانی دەرمانە کیمیاییەکان و دژەبەکترییاکان دەبەن، پسپۆڕانی بواری خۆراک ئاماژە بە کەرەستەیەکی ناو چێشتخانەکان دەکەن کە دەکرێت وەک "فریادڕەسێکی خێرا" بۆ کەمکردنەوەی ئازار و نەمانی کزانەوەی قوڕگ هەژمار بکرێت، ئەویش "ڕاشی"یە کە لە کونجی سروشتی بەرهەم دەهێنرێت.

قوڕگ ئێشە تەنها نیشانەیەک نییە بۆ پەتا، بەڵکو دەبێتە هۆی بێزارکردنی مرۆڤ لە کاتی خواردن، قووتدانی ئاو و تەنانەت قسەکردنیشدا. زۆرجار وشکبوونەوەی پەردەی لینجاوی ناو قوڕگ و سووربوونەوەی شانەکان هۆکاری سەرەکییە بۆ زیادبوونی ئازارەکە. لێرەدا پێویستمان بە ماددەیەکە کە هەم دژە هەوکردن بێت و هەم بتوانێت شێداری و نەرمی بۆ ناوەوەی قوڕگ بگەڕێنێتەوە، کە ئەم تایبەتمەندییانە بەشێوەیەکی چڕ و کاریگەر لەناو پێکهاتەی ڕاشیدا کۆبوونەتەوە و دەبنە چارەسەرێکی نموونەیی.

ڕاشی، کە لە هاڕراوەی کونجی سپی و سوورکراوە دروست دەکرێت، بڕێکی زۆر لە زەیتە سروشتییەکان، ڤیتامین (E) و دژە ئۆکسانە بەهێزەکانی تێدایە. کاتێک کەوچکێک ڕاشی دەخۆیت، ئەو زەیتە سروشتییەی تێیدایە وەک چینێکی تەنک و پارێزەر (Coating) بە دیواری قوڕگدا دەنووسێت، ئەمەش دەبێتە هۆی پاراستنی ناوچە هەوکردووەکە لە بەرکەوتنی هەوا و تەنۆلکە نامۆکان، کە ئەمەش یەکسەر هەستی کزانەوە و سووتانەوەکە کەمدەکاتەوە. جگە لەوەش، ڕاشی تایبەتمەندی دژە بەکتریای تێدایە کە یارمەتی خێرا چاکبوونەوەی برینە بچووکەکانی ناو قوڕگ دەدات و ناهێڵێت کۆکەی وشک بەردەوام بێت، چونکە بەردەوام ناوچەکە بە شێداری دەهێڵێتەوە.

بەکارهێنانی ڕاشی و پێکهاتەکانی کونجی بۆ مەبەستی پزیشکی مێژوویەکی زۆر دێرینی هەیە، بەتایبەت لە پزیشکیی میللی و نەریتیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لە کۆنەوە وەک دەرمانێکی ماڵیی سەرەکی بۆ نەرمکردنەوەی سنگ و قوڕگ و هێورکردنەوەی سییەکان بەکارهاتووە. لە ئێستاشدا توێژینەوە زانستییە نوێیەکان دەیسەلمێنن کە پێکهاتە ئۆرگانییەکانی ناو کونجی، بەتایبەت ماددەی "سێسامین"، کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆیان هەیە لەسەر کەمکردنەوەی هەوکردنی گشتی لە جەستەدا و بەهێزکردنی کۆئەندامی بەرگری.

بۆ ئەوەی باشترین سوود لە ڕاشی وەربگریت لە کاتی هەستکردن بە قوڕگ ئێشەدا، پسپۆڕان ئامۆژگاری دەدەن کە بڕێک ڕاشی بەبێ تێکەڵکردنی لەگەڵ هیچ شتێکی دیکە بە خاوی بخورێت، یان بۆ زیادکردنی کاریگەرییەکەی، لەگەڵ بڕێکی کەم هەنگوینی سروشتی تێکەڵ بکرێت. باشترین کاتیش بۆ خواردنی، پێش خەوتنە، بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەکی درێژ لەسەر دیواری قوڕگ بمێنێتەوە و رێگری بکات لەو کۆکە بێزارکەرەی کە لە کاتی شەودا زیاد دەکات و خەو لە مرۆڤ دەزڕێنێت.

ئەم زانیارییانە لە چەندین گۆڤاری تەندروستی و ماڵپەڕە پسپۆڕییەکانی بواری چارەسەرە سروشتییەکان وەرگیراون، کە جەخت لە گرنگی گەڕانەوە بۆ سروشت دەکەنەوە وەک پاڵپشتێکی بەهێز بۆ دەرمانە پزیشکییەکان لە کاتی تووشبوون بە پەتا و ئەنفلۆنزا.

PM:10:03:25/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 156 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌