دەستکەوتێکی بێوێنە لە جیهانی پزیشکی؛ کوتانی نوێ دژی ئەلزەهایمەر دەچێتە قۆناغی تاقیکردنەوەی مرۆیی

وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

لە هەنگاوێکی مێژووییدا بۆ بەرەنگاربوونەوەی یەکێک لە سەختترین نەخۆشییەکانی سەدەی بیست و یەکەم، ڤاکسینێکی ئەزموونی نوێ کە کار لەسەر ڕاهێنانی سیستەمی بەرگری جەستە دەکات بۆ ناسینەوە و لەناوبردنی پڕۆتینە زیانبەخشەکانی ناو مێشک، بە فەرمی چووە قۆناغی تاقیکردنەوەی مرۆییەوە. ئەم دەستکەوتە هیوایەکی گەورەی بۆ ملیۆنان خێزان دروست کردووە کە دەستەوستان بوون لە بەرامبەر بێدەنگی و وێرانکارییەکانی نەخۆشی ئەلزەهایمەر.

توێژەران لە چەندین سەنتەری نێودەوڵەتیی پێشەنگ لە بواری دەمارزانی ڕایانگەیاندووە، ئەم ڤاکسینە نوێیە بە شێوەیەک دیزاین کراوە کە جەستە هان دەدات بۆ بەرهەمهێنانی دژەتەنی زۆر تایبەت دژی کۆبوونەوەکانی "بێتا-ئەمایلۆید". ئەوەی ئەم هەوڵە لە هەوڵەکانی پێشوو جیا دەکاتەوە، توانای ڤاکسینەکەیە بۆ کارکردن بەبێ ئەوەی ببێتە هۆی هەوکردنی مێشک، کە پێشتر گەورەترین بەربەستی زانستی بوو و دەبووە هۆی تێکچوونی باری تەندروستی نەخۆشەکان لە تاقیکردنەوەکاندا.

زانیارییە وردەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڤاکسینەکە بە شێوەیەکی بژاردە تەنها ئەو جۆرە پڕۆتینە "ئەمایلۆیدە" ژەهراوییانە دەکاتە ئامانج کە دەبنە هۆی پچڕانی پەیوەندی نێوان خانە دەمارییەکان و تێکدانی یادەوەری. خۆبەخشە سەرەتاییەکان لە مانگەکانی یەکەمی تاقیکردنەوەکەدا جێگیرییان لە نمرەکانی یادوەرییاندا نیشانداوە و پشکنینە تیشکییەکانیش دەریانخستووە کە گەشەی پلیکە زیانبەخشەکان لە مێشکیاندا زۆر خاو بووەتەوە بەراورد بەو کەسانەی چارەسەرەکەیان وەرنەگرتووە.

بۆ ماوەی چەندین دەیەیە، زۆربەی چارەسەرەکانی ئەلزەهایمەر سەرنجیان لەسەر پاککردنەوەی مێشک بووە دوای ئەوەی نیشانەکانی نەخۆشییەکە دەردەکەون، بەڵام ئەمە هەمیشە ئەنجامێکی سنوورداری هەبووە. ستراتیژییەکانی خۆپارێزی پێشوەختە هەمیشە بە مەترسیدار دادەنران بەهۆی کاردانەوەی توندی سیستەمی بەرگری لە ناو مێشکدا، بەڵام ئەم تەکنەلۆژیا نوێیە توانیویەتی ئەو هاوسەنگییە بپارێزێت کە هەم مێشک پاک بکاتەوە و هەم پارێزراوی بکات.

ئەگەر قۆناغەکانی داهاتووی ئەم تاقیکردنەوەیە سەرکەوتوو بن، ئەم ڤاکسینە دەبێتە یەکەمین چارەسەری خۆپارێزی لە جیهاندا بۆ ئەو کەسانەی کە لەڕووی بۆماوەییەوە مەترسی ئەلزەهایمەریان لەسەرە. ئەمە نەک هەر لاپەڕەیەکی نوێ لە پزیشکی دەماردا دەکاتەوە، بەڵکو دەکرێت تێڕوانینی مرۆڤ بۆ پیربوون و پاراستنی توانای عەقڵی بە تەواوی بگۆڕێت.

سەرچاوە: ڕاپۆرتە ووردەکانی کۆنفڕانسی نێودەوڵەتی ئەلزەهایمەر و گۆڤاری لانسێت نێورۆلۆژی.

PM:06:59:25/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 36 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌