سێو یان مۆز؟ کامیان باشترینە بۆ هەرسکردن و دابەزاندنی کێش؟
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
میوەکان هەمیشە وەک بەشێکی سەرەکی لە هەر سیستەمێکی خۆراکی تەندروست و هاوسەنگدا دەبینرێن، بەڵام کاتێک باس دێتە سەر هەڵبژاردن لە نێوان دوو باوترین میوە کە سێو و مۆزن، زۆرجار مرۆڤ تووشی دوودڵی دەبێت کە کامیان سوودی زیاترە بۆ تەندروستی. هەرچەندە هەردووکیان سەرچاوەی دەوڵەمەندی ڤیتامین و کانزاکانن، بەڵام لێکۆڵینەوە نوێیەکان دەریدەخەن کە کاریگەرییەکانیان لەسەر پڕۆسەی هەرسکردن و چۆنیەتی بەڕێوەبردنی کێشی جەستە بە شێوەیەکی بەرچاو جیاوازە و هەر یەکێکیان بۆ مەبەستێکی تایبەت و کاتێکی جیاواز گونجاوترن.
شارەزایانی بواری تەندروستی و خۆراک جەخت لەوە دەکەنەوە کە تێگەیشتن لە پێکهاتەی خۆراکی هەر میوەیەک یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی بزانین کامەیان بۆ چ جۆرە جەستەیەک یان چ چالاکییەک گونجاوە. سێو بەهۆی پێکهاتە ڕیشاڵییە بەرزەکەی و ئاستی نزمی کالۆرییەکەیەوە وەک یەکێک لە باشترین کەرەستەکانی پاراستنی کێش دەبینرێت، لە کاتێکدا مۆز وەک سەرچاوەیەکی خێرای وزە و پاڵپشتیکەرێکی بەهێزی کۆئەندامی هەرس و ماسولکەکان سەیر دەکرێت. ئەم جیاوازییە وردانە وا دەکات کە مرۆڤ بتوانێت بەپێی پێویستی ڕۆژانەی، باشترین بڕیار لەسەر جۆری میوەکەی بدات.
بە وردبوونەوە لە زانیارییە زانستییەکان، سێو نزیکەی چوار گرام ڕیشاڵی تێدایە کە ئەمەش ڕۆڵێکی بنەڕەتی دەگێڕێت لە باشترکردنی کرداری هەرس و ڕێکخستنی جوڵەی سروشتی ڕیخۆڵەکان، ئەمەش وادەکات مرۆڤ لە کێشەکانی قەبزی و ناڕێکی هەرس ڕزگاری بێت. هەروەها سێو خاوەنی ڕێژەیەکی زۆر نزمی پێوەری گلایسیمیکییە (Glycemic Index)، ئەم تایبەتمەندییەش دەبێتە هۆی جێگیرکردنی ئاستی شەکری خوێن و ڕێگری دەکات لە بەرزبوونەوەی لەناکاوی ئەنسۆلین، کە دەرەنجام وادەکات مرۆڤ بۆ ماوەیەکی درێژتر هەست بە تێربوون بکات و ئارەزووی خواردنی کەم بێتەوە. لە بەرامبەردا، مۆز سێ گرام ڕیشاڵی تێدایە، بەڵام جۆرەکەی جیاوازە و زیاتر وەک "پێش-ژینگە" (Prebiotics) کاردەکات کە دەبێتە خۆراک بۆ بەکتریا سوودبەخشەکانی ناو ڕیخۆڵە و تەندروستی مایکرۆبایۆمی مرۆڤ دەپارێزێت. مۆز پێوەرێکی گلایسیمیکی مامناوەندی هەیە، بەڵام خاڵی سەرنجڕاکێش ئەوەیە کە بە زیادبوونی پێگەیشتنی مۆزەکە،
نیشاستەکەی دەگۆڕێت بۆ شەکر و ڕێژەی کالۆرییەکەی کەمێک بەرزتر دەبێتەوە.
پسپۆڕانی تەندروستی لە ڕاپۆرتە جیاوازەکاندا ئامۆژگاری ئەوە دەکەن کە کاتی خواردنی ئەم میوانە دەتوانێت کاریگەری گەورە لەسەر ئەنجامەکان دروست بکات. سێو باشترین هەڵبژاردنە وەک سووکە ژەمێکی ڕۆژانە یان پێش ژەمە سەرەکییەکان، چونکە ڕێژەی ئاوی تێیدا زۆرە و یارمەتی کۆنترۆڵکردنی ئارەزووی خواردن دەدات، ئەمەش بۆ ئەو کەسانەی دەیانەوێت کێشیان داببەزێنن زۆر گونجاوە. بەڵام بۆ ئەوانەی وەرزشوانن یان پێویستیان بە وزەیەکی چڕ و خێرا هەیە بۆ ئەنجامدانی چالاکییە جەستەییەکان، مۆز بژاردەیەکی بێوێنەیە؛ چونکە دەوڵەمەندە بە پۆتاسیۆم کە ڕێگری لە گرژبوونی ماسولکەکان دەکات و ڤیتامین B6 ی تێدایە کە وزەیەکی پێویست پێش وەرزش یان دوای ماندووبوون بە جەستە دەبەخشێتەوە و بە خێرایی جێگەی ئەو وزەیە دەگرێتەوە کە لەدەست دراوە.
لە کۆتاییدا، ناکرێت بڵێین یەکێک لەم دوو میوەیە لەوەی تریان باشترە بە شێوەیەکی ڕەهایی، بەڵکو هەڵبژاردنەکە بەتەواوی بەستراوەتەوە بە ئامانجە تەندروستییەکانی تۆوە. ئەگەر ئامانجی سەرەکیت باشترکردنی کرداری هەرس، دابەزاندنی کالۆری و کۆنترۆڵکردنی کێشی جەستە بێت، ئەوا سێو باشترین هاوڕێی سیستەمە خۆراکییەکەت دەبێت. بەڵام ئەگەر بەدوای بەهێزکردنی ئاستی وزە و پاراستنی تەندروستی ڕیخۆڵە و چالاکی ماسولکەکاندا دەگەڕێیت، مۆز پێویستییەکانت بە باشترین شێوە دابین دەکات. شارەزایان پێشنیار دەکەن کە بۆ سوود وەرگرتنی تەواو، باشترە هاوسەنگی لە نێوان هەردووکیاندا دروست بکەیت و بەپێی پێویستی جەستەت لە کاتە جیاوازەکاندا تێکەڵیان بکەیت تاوەکو سیستەمێکی خۆراکی هەمەچەشن و تەندروستت هەبێت.
سەرچاوە: ئیرەم نیوز