پاقلەی کوڵاو لە نێوان سوود و مەترسیدا؛ کێشەی سەرەکی پاقلە بۆ هەڵگرانی نەخۆشییەکانی خوێن چییە؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

 

پاقلەی کوڵاو یەکێکە لە ژەمە سوکە دڵخوازەکان کە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کوردستان هەوادارێکی زۆری هەیە، بەڵام لە پشت ئەم تامە خۆشەوە، کۆمەڵێک ڕاستی تەندروستی هەن کە پێویستە هەموو کەسێک بیزانێت، بەتایبەت ئەو کەسانەی کە کێشەی دەگمەنی خوێنیان هەیە و خواردنی ئەم پاقلەمەنییە ژیانیان دەخاتە مەترسییەوە.

بۆ کەسانی ئاسایی، پاقلەی کوڵاو گەنجینەیەکە لە پڕۆتینی ڕووەکی، ئاسن، و فۆلیک ئەسید، کە یارمەتی چارەسەری کەمخوێنی (Anemia) دەدات و وزەیەکی زۆر بە جەستە دەبەخشێت، بەڵام بۆ ئەو کەسانەی کە نەخۆشی "کەمی ئەنزیمی G6PD"یان هەیە، کە بە نەخۆشی پاقلە ناسراوە، ئەم خۆراکە دەبێتە ژەهرێکی کوشندە.

نەخۆشانی کەمی ئەنزیم، کاتێک پاقلە دەخۆن یان تەنانەت بۆنی دەکەن، تووشی حاڵەتێک دەبن کە پێی دەوترێت "تێکشکان یان ش شیبوونەوەی خوێن"، لەم پرۆسەیەدا خڕۆکە سوورەکانی خوێن بە خێراییەکی زۆر تێکدەشکێن و جەستە ناتوانێت قەرەبوویان بکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی زەردبوونی کتوپڕی پێست و چاو، گۆڕانی ڕەنگی میز بۆ قاوەیی، و بێهێزییەکی توند کە ئەگەر نەخۆشەکە بەپەلە خوێنی بۆ دابین نەکرێت، ئەوا مەترسی سستبوونی گورچیلە و مردنی لەسەرە.

ئەم نەخۆشییە زۆربەی کات بۆماوەییە و لە ڕێگەی کرۆمۆسۆمەکانەوە دەگوێزرێتەوە، زۆرجار لە منداڵیدا دەردەکەوێت کاتێک منداڵەکە بۆ یەکەمجار پاقلەی کوڵاو دەخوات، پزیشکان ئاماژە بەوە دەدەن کە جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان کەمخوێنی ئاسایی کە پاقلە چارەسەری دەکات، و نەخۆشی پاقلە کە تێیدا خواردنی پاقلە قەدەغەیە، بۆیە ناسینەوەی جۆری نەخۆشییەکە لە ڕێگەی پشکنینی تاقیگەییەوە زۆر گرنگە.

وەک ئەنجام، پاقلەی کوڵاو خۆراکێکی تەندروستە بۆ زۆربەی خەڵک و یارمەتی دابەزاندنی کۆلیستڕۆڵ و پاراستنی دڵ دەدات، بەڵام بۆ ئەوانەی مێژووی نەخۆشی خوێنیان هەیە یان تووشبووی کەمی ئەنزیمن، پێویستە بە تەواوی لێی دووربکەونەوە و هەمیشە پزیشکەکانیان ئاگادار بکەنەوە لە بارودۆخیان.

سەرچاوە: ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) و کلینیکی "Mayo Clinic".

PM:08:05:10/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 376 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌