تەلەسکۆپی ئەورووپیی «ئیوکلید» لە دۆزینەوەیەکی گەورەی بۆشایی ئاسماندا زیاتر لە ٩٠٠ ملیۆن گەلەستێرە ئاشکرا دەکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تەلەسکۆپی بۆشایی ئاسمانیی «ئیوکلید»ی سەر بە ئاژانسی بۆشایی ئاسمانیی ئەورووپا کۆمەڵێک داتای فەلەکناسیی ناوازەی بڵاو کردەوە کە زیاتر لە ٩٠٠ ملیۆن گەلەستێرە لەخۆدەگرێت، ئەمەش دەرفەتێکی بێپێشینە دەداتە زانایان بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە و پەرەسەندنی گەردوون.

یەکەم بڵاوکراوەی گەورەی داتاکان نزیکەی ١٤ لەسەدی ئەو ناوچەیە دەگرێتەوە کە بڕیارە ئیوکلید لە ماوەی ئەرکەکەیدا پشکنینی بۆ بکات. توێژەران بە تایبەتی گرنگی بە تێگەیشتن لە ماددەی تاریک و وزەی تاریک دەدەن، کە دوو پێکهاتەی بنەڕەتیی گەردوونناسیی سەردەمن.

کۆمەڵە داتاکە هەروەها زیاتر لە ٦٠ ملیۆن کوازاری ئەگەری و نزیکەی ١٥ هەزار نموونەی ئەگەریی دیاردەی «هاوێنەکردنی کێشکردنی بەهێز» دەستنیشان دەکات؛ دیاردەیەک کە تێیدا هێزی کێشکردنی گەلەستێرەیەکی زەبەلاحی پێشەوە ڕووناکیی تەنە زۆر دوورترەکان دەچەمێنێتەوە و گەورەیان دەکاتەوە. زانایان پێیان وایە لێکۆڵینەوە لەم هاوێنە کێشکردنانە دەتوانێت بەڵگەی نوێ لەسەر چۆنیەتیی دابەشبوونی ماددەی تاریک لە سەرانسەری گەلەستێرەکاندا بخاتە ڕوو.

تەلەسکۆپی ئیوکلید لە مانگی تەمووزی ٢٠٢٣دا هەڵدراوەتە بۆشایی ئاسمان و ئامانجیەتی نەخشەیەکی سێڕەهەندیی بەرفراوان بەرهەم بهێنێت کە نزیکەی یەک لەسەر سێی ئاسمان و زیاتر لە ١٠ ملیار ساڵ لە مێژووی گەردوون بگرێتەوە.

ئەم دۆزینەوەیە وەرچەرخانێکی گرنگە لە فەلەکناسیی سەردەمدا و دەتوانێت تێگەیشتنی مرۆڤایەتی بۆ پێکهاتە شاراوەکەی گەردوون بە تەواوی بگۆڕێت.

ڕۆژنامەی گاردیان، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦.

PM:10:26:12/11/2026

ئه‌م بابه‌ته 124 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌