زانایان ئەرکێکی نوێی مانگی بۆ لێکۆڵینەوە لە "بەرەبەیانی گەردوون" تاوتوێ دەکەن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زانایان خەریکی پەرەپێدانی بیرۆکەیەکەن بۆ بەکارهێنانی مانگ وەک سەکۆیەکی زانستی بەهێز بۆ لێکۆڵینەوە لە یەکێک لە کەمترین قۆناغە تێگەیشتووەکانی مێژووی گەردوون: ئەو سەردەمەی پێش ئەوەی یەکەم ئەستێرە و گەلەئەستێرەکان دەربکەون.

توێژینەوەیەک لە گۆڤاری (Nature Astronomy) باسی ئەرکی پێشنیارکراوی (CosmoCube) دەکات، کە بۆ خوێندنەوەی ئەو ئاماژە ڕادیۆییانە دیزاین کراوە کە پەیوەندییان بە سەرەتای دروستبوونی گەردوونەوە هەیە. ئەرکەکە جەخت لەسەر چاودێری ڕادیۆیی ئاماژەی

٢١ سانتیمەتری هایدرۆجینی بێلایەن دەکاتەوە.

خوێندنەوەی ئەم ئاماژەیە دەتوانێت زانیاری بدات دەربارەی "سەردەمی تاریکی" گەردوون و گواستنەوە بۆ ئەو قۆناغەی کە یەکەم ئەستێرەکان دەستیان بە دەرکەوتن کردووە. مانگ لێرەدا سوودێکی گەورەی هەیە، چونکە لایە دوورەکەی (Far side) پارێزراوە لەو پارازیتە ڕادیۆییانەی کە لە زەوییەوە دروست دەبن و چاودێرییە هەستیارەکان قورس

دەکەن.

زانایان هیوادارن چاودێریکردن لەسەر مانگەوە دیدێکی تەواو نوێ بدات دەربارەی قۆناغە سەرەتاییەکانی پەرەسەندنی گەردوون. تێگەیشتن لەم سەردەمە یارمەتی توێژەران دەدات بزانن چۆن یەکەم پێکهاتەکانی گەردوون دروست بوون و ئەستێرە سەرەتاییەکان چۆن کاریگەرییان لەسەر دەوروبەریان هەبووە.

پڕۆژەی CosmoCube نیشانی دەدات کە مانگ تەنها شوێنێک نییە بۆ گەشتی ئاسمانی، بەڵکو دەکرێت ببێتە بنکەیەک بۆ تاقیگە زانستییەکان کە ئەنجامدانیان لەسەر زەوی ئەستەمە.

ئەم ئەرکە پێشنیارکراوە بەشێکە لە بزووتنەوەیەکی فراوانتر بۆ بەکارهێنانی ژینگەی بۆشایی ئاسمان بۆ زانستە بنەڕەتییەکان. مێژووی دووری گەردوون ڕەنگە لە ڕێگەی ئەو ئامێرانەوە بخوێنرێتەوە کە لە شوێنێکی دوور لە دەنگەدەنگی تەکنەلۆژیای زەوی جێگیر دەکرێن.

سەرچاوە: Nature Astronomy، ٣١ ئابی ٢٠٢٦.

PM:11:42:31/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 224 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌