سوپەرنۆڤایەکی دەگمەن وێنەیەکی ورد لەسەر مردنی ئەستێرەیەک دەخاتە ڕوو

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

گەردوونناسان یەکێک لە وردترین تێبینییەکانیان لەسەر تەقینەوەی ئەستێرەیەکی گەورە تۆمارکرد، دوای ئەوەی لە سەرەتای ڕووداوەکەوە چاودێری سوپەرنۆڤای SN 2026gzfیان کرد.

ئەم تەقینەوەیە بۆ یەکەمجار لە مانگی ئاداری ٢٠٢٦ لەلایەن "ئاینشتاین پرۆب"ەوە دۆزرایەوە.

تەقینەوەکە لە گەلەستێرەیەکدا ڕوویداوە کە نزیکەی ٥٠٠ ملیۆن ساڵی ڕووناكی لێمانەوەدوورە. تەنها یەک کاتژمێر دوای دۆزینەوەی، ڕوانگەکان لە سەرانسەری جیهان دەستیان کرد بە چاودێریکردنی، ئەمەش ڕێگەی بە توێژەران دا بۆ ماوەی چەندین مانگ بەدوای گۆڕانکارییەکانی تیشکدانەوەکەیدا بچن.

ئەم سوپەرنۆڤایە سەر بە جۆری دەگمەنی Type Ic یە.  ئەم جۆرە تەقینەوانە لە پڕوزە و وزەدارترین جۆری مردنی ئەستێرەکانن و هەندێکجار لەگەڵ تیشکی گامایدا ڕوودەدەن.

زانایان سەرسام بوون چونکە ئەم ڕووداوە تایبەتمەندی سوپەرنۆڤای پەیوەست بە تیشکی گامای هەبوو، بەڵام بێ ئەوەی تیشکی گامای بەرهەم بهێنێت.

تێبینییە سەرەتاییەکان نیشانی دەدەن کە ئەستێرەکە پێش تەقینەوەی چالاک بووە، ئەمەش زانیاری بەنرخ دەدات لەسەر ئەوەی ئەستێرە گەورەکان لە قۆناغی کۆتایی تەمەنیاندا چییان بەسەر دێت.

تێگەیشتن لەم تەقینەوانە گرنگە چونکە ئەستێرە گەورەکان توخمە قورسەکان بەرهەم دەهێنن و لە گەردووندا بڵاوی دەکەنەوە.

ئەم دۆزینەوەیە نموونەیەکی تری ئەوەیە چۆن هەماهەنگی خێرا لە نێوان ڕوانگە بۆشاییەکان و زەوییەکان دەتوانێت لێکۆڵینەوە لە ڕووداوە گەردوونییەکان بگۆڕێت.

سەرچاوە: زانکۆی کارنێگی مێلۆن/ڕوانگەی چاندرا؛ زانکۆی ماریلاند، ٥ی ئابی ٢٠٢٦.

PM:11:25:25/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 124 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌