تێلسکۆپی وێب ئاو و تۆز لە نزیک کونی ڕەشی ناوەندی ڕێگای شیری دەدۆزێتەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تێلسکۆپی جەیمس وێب بەڵگەی ئەوەی دۆزیوەتەوە کە تۆز و ئاو دەتوانن لە ژینگەیەکی زۆر نزیک لە Sagittarius A* دروست ببن و بمێننەوە، کە کونی ڕەشی زەبەلاحی ناوەندی گەلەستێرەی ڕێگای شیرییە.

ئەم دۆزینەوەیە ئەو گریمانانە ڕەتدەکاتەوە کە دەیانگوت ئەم ناوچەیە زۆر مەترسیدارە بۆ دروستبوونی ماددە لە دەوری ئەستێرەکان.

وێب لێکۆڵینەوەی لەسەر ئەستێرەیەکی پیر بە ناوی IRS 3 کردووە کە تەنها ٠.٥٥ ساڵی ڕووناكی لە کونی ڕەشەکەوە دوورە. ئەم ئەستێرەیە لە کۆتایی تەمەنیدایە و لە ڕێگەی باگرە بەهێزەکانەوە ماددەکانی لەدەست دەدات.

پێشتر وا چاوەڕوان دەکرا کە تیشکدانەوەی توند و کێشکردنی بەهێزی کونی ڕەشەکە ڕێگر بن لە مانەوەی ئاو و تۆز، بەڵام چاودێرییە تیشکە ژێر سوورەکانی وێب نیشانی دەدەن کە ئەم ماددانە لە دەوری ئەستێرەکە دروست دەبن و دەمێننەوە.

تۆزی گەردوونی گرنگییەکی زۆری هەیە چونکە بەشدارە لە پێکهێنانی هەسارە و ئەستێرەکان، ئاویش یەکێکە لە گرنگترین گەردە کیمیاییەکان لە زانستی گەردوونناسیدا.

ئەنجامی ئەم لێکۆڵینەوەیە دەریدەخات کە ئەو ئەستێرانەی لە کونە ڕەشەکانەوە نزیکن دەتوانن بەردەوام بن لە دابینکردنی ماددە بۆ دەوروبەریان، سەرەڕای هەلومەرجی توندی ژینگەیی.

ئەم تێبینییانە دەرفەتێکی نوێ دەدەن بە زانایان بۆ لێکۆڵینەوە لەوەی چۆن ئەستێرەکان گەشە دەکەن و ماددەکان لە یەکێک لە توندترین ناوچەکانی گەلەستێرەکەماندا دووبارە بەکاردێننەوە.

سەرچاوە: ESA/Webb، ١١ی ئابی ٢٠٢٦.