ئەستێرە تاریکەکان دەبنە وەڵامی گەورەترین نهێنییەکانی گەردوون

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

تیۆرییەکی نوێی مشتومڕاوی پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە "ئەستێرە تاریکەکان"ی

پڕکراو لە ماددەی تاریک لە سەرەتای گەردووندا هەبووبن، و دەتوانن ڕوونکردنەوە

بۆ چەندین مەتەڵی گەورەی گەردوونی بدەن کە لەلایەن تەلەسکۆپی جەیمس وێبەوە

دۆزراونەتەوە.

توێژەران پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ئەم ئەستێرە زەبەلاحانە کەمێک دوای تەقینەوە

گەورەکە دروستبوون و زۆر گەورەتر لە ئەستێرە ئاساییەکان گەشەیان کردووە چونکە

بە کارلێکەکانی ماددەی تاریک سووتەمەنییان بۆ دابینکراوە نەک تەنها لە ڕێگەی

یەکگرتنی ناوکی ئاساییەوە.

ئەم تیۆرییە هەوڵدەدات ڕوونکردنەوە بۆ ئەو تێبینییە سەیرانە بدات کە جەیمس وێب

تۆماری کردوون، لەوانە گەلەئەستێرە سەرەتاییە نائاساییە درەوشاوەکان و کونی

ڕەشە زەبەلاحەکان کە زۆر زووتر لەوەی لە مێژووی گەردووندا چاوەڕوان دەکرا

دەرکەوتوون. هەندێک گەلەئەستێرە وا دەردەکەون کە زۆر گەورە و گەشەسەندوو بن

بۆ ئەوەی لەگەڵ مۆدێلە ئێستاکانی دروستبوونی گەردووندا بگونجێن.

بە وتەی زانایان، ڕەنگە ئەستێرە تاریکەکان وەک تۆو بۆ ئەو کونی ڕەشە سوپەرماسیڤانە

کاریان کردبێت کە ئێستا لە ناوەندی گەلەئەستێرەکاندا دەدۆزرێنەوە. ئەگەر پشتڕاست

بکرێتەوە، ئەم تیۆرییە دەتوانێت زانایان ناچار بکات پێداچوونەوەی گەورە بۆ مۆدێلە

گەردوونناسییە هەبووەکان بکەن.

هەموو گەردوونناسان لەگەڵ ئەم بیرۆکەیەدا هاوڕا نین. ڕەخنەگران دەڵێن بەڵگەی

ڕاستەوخۆ بۆ ئەستێرە تاریکەکان زۆر سنووردارە و ڕەنگە ڕوونکردنەوەی جێگرەوە

هێشتا بتوانن هۆکاری تێبینییەکانی وێب بن. لەگەڵ ئەوەشدا، تیۆرییەکە سەرنجێکی زۆری

لە نێوان کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی فیزیکیدا بەدەستهێناوە.

ئەم مشتومڕە دەریدەخات کە چۆن تەکنەلۆژیا نوێیەکانی تەلەسکۆپ بە خێرایی تێگەیشتنی

مرۆڤ بۆ گەردوون دەگۆڕن. وا دەردەکەوێت هەر دۆزینەوەیەکی نوێ ئەوە نیشان بدات کە

گەردوونی سەرەتایی زۆر سەیرتر و ئاڵۆزتر بووە لەوەی پێشتر وێنا دەکرا.

سەرچاوە: سایەنسی دەیڵی - "ئەستێرە تاریکەکان دەتوانن سێ مەتەڵی گەورەی سەرەتای

گەردوون چارەسەر بکەن"

PM:11:34:06/06/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌