ناسا گەورەترین کۆگای سەهۆڵی لە قووڵایی گەلەستێرەی ڕێگەی شیریدا دۆزییەوە؛ ئایا سەرچاوەی ئاوی زەوی لە بۆشایی ئاسمانەوە هاتووە؟

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

ئەرکی نوێی ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکا (ناسا) بە ناوی SPHEREx توانیویەتی نەخشەیەکی یەکجار گەورە و ورد بۆ سەهۆڵەکانی نێوان ئەستێرەکان بکێشێت، کە تێیدا ناوچەیەکی زەبەلاحی بەستووی لە ناوچەی (Cygnus X) لە گەلەستێرەی ڕێگەی شیری ئاشکرا کردووە. ئەم ناوچەیە کە زیاتر لە ٦٠٠ ساڵی تیشکی درێژ دەبێتەوە، شوێنی لەدایکبوونی ئەستێرە نوێیەکانە و بڕێکی یەکجار زۆر لە سەهۆڵی تێدا کۆبووەتەوە.

گرنگی ئەم دۆزینەوەیە لەوەدایە کە ئەم سەهۆڵانە تەنها ئاوی بەستوو نین، بەڵکو تێکەڵەیەکی کیمیایی ئاڵۆزن کە "ئاو، دوانەئۆکسیدی کاربۆن و یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن"یان تێدایە. ئەم پێکهاتانە بنەمای سەرەکین بۆ دروستبوونی ئەو ژینگەیەی کە ژیانی تێدا گەشە دەکات. زاناکان پێیان وایە ئەو ئاوەی کە ئەمڕۆ لە ناو دەریاکانی زەویدا هەیە، ڕەنگە ملیاران ساڵ پێش ئێستا لە ڕێگەی ئەم جۆرە سەهۆڵانەوە کە بە تەنۆلکە بچووکەکانی تۆزەوە نووساون، گەیشتبێتە سەر هەسارەکەمان.

توێژینەوەکە دەری دەخات کە ئەم سەهۆڵە گەردوونییانە لەسەر ڕووی تەنۆلکە زۆر وردەکانی تۆز دروست دەبن و لە ناو هەورە گەورەکاندا پارێزراون لە تیشکی سەروو بنەوشەیی ئەستێرە گەنجەکان. ئەمە وەک تاقیگەیەکی سروشتی وایە کە کەرەستە سەرەتاییەکانی دروستبوونی هەسارەکان و مانگەکان ئامادە دەکات، و نیشانی دەدات کە چۆن ژیان دەتوانێت لە ناو جەرگەی ساردیی بۆشایی ئاسمانەوە سەرچاوە بگرێت.

بەکارهێنانی ئامێری SPHEREx ڕێگەی بە زاناکان داوە کە نەک تەنها پارچەیەکی بچووک، بەڵکو هەموو ناوچەیەکی دروستبوونی ئەستێرەکان بەیەکەوە ببینن. ئەم جۆرە ڕوانینە گشتگیرە زۆر گرنگە بۆ تێگەیشتن لەوەی چۆن ئاو و ماددە ئەندامییەکان لە ناو گەلەستێرەدا بڵاودەبنەوە و چۆن هەسارەیەکی وەک زەوی دەبێتە خاوەنی ئەو هەموو ئاو و پێکهاتە پێویستانە بۆ ژیان.

لەکۆتاییدا، ئەم دۆزینەوەیە دەمانباتە سەر ئەو بڕوایەی کە گەردوون تەنها شوێنێکی چۆڵ و سارد نییە، بەڵکو پڕە لەو کەرەستە خاوانەی کە بۆ دروستبوونی جیهانی نوێ پێویستن. نەخشاندنی ئەم سەهۆڵانە یارمەتیمان دەدات بزانین کە ئایا هەسارەی تری وەک زەوی لە شوێنەکانی تری گەلەستێرەکەماندا بوونیان هەیە کە خاوەنی هەمان سەرچاوەی ئاو بن یان نا.

ماڵپەڕی فەرمی ناسا و گۆڤاری ئەسترۆنۆمی جیهانی

PM:11:35:19/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌