تەلەسکۆپەکانی هابڵ و یۆکڵید گەلەئەستێرەیەکی "نادیار"یان لە قووڵایی گەردووندا ئاشکرا کرد

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە نوێترین پێشهاتی زانستیدا، کۆمەڵێک لە گەردوونناسان لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٦دا ڕایانگەیاند کە توانیویانە گەلەئەستێرەیەکی زۆر نائاسایی و دەگمەن بە ناوی "Candidate Dark Galaxy-2" یان کورتکراوەی (CDG-2) بدۆزنەوە. ئەم دۆزینەوەیە لە ڕێگەی تێکەڵکردنی داتاکانی تەلەسکۆپی هابڵی سەر بە ناسا و ئاژانسی بۆشاییی ئەوروپا، لەگەڵ تەلەسکۆپی یۆکڵیدی ئەوروپی و تەلەسکۆپی سوبارۆی ژاپۆنی ئەنجامدراوە، کە تیشک دەخاتە سەر لایەنە شاراوەکانی پێکهاتەی گەردوون.

ئەم تەنە ئاسمانییە نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن ساڵی ڕووناکی لە زەوییەوە دوورە و لەناو هێشووە گەلەئەستێرەی "پێرسۆس"دا هەڵکەوتووە. ئەوەی CDG-2 زۆر تایبەت دەکات، کزیی ڕووناكییەکەیەتی؛ چونکە تەنها بەقەد یەک ملیۆن خۆر ڕووناكی هەیە، بەڵام لە ڕووی بارستاییەوە بە شێوەیەکی سەرەکی لە "ماددەی ڕەش" پێکهاتووە. ئەم دۆزینەوەیە لەبەر ئەوە سەرنجڕاکێشە چونکە گەلەئەستێرەکە سەرەتا لە ڕێگەی کۆمەڵە ئەستێرەیەکی گۆیی چڕەوە بینرا، نەک لە ڕێگەی تەنی گەلەئەستێرەکە خۆی، ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە "تارماێیترین" گەلەئەستێرەکان کە تا ئێستا تۆمار کرابێت.

دوای چاودێرییە بەردەوامەکان، وێنەکان دەریانخست کە ڕووناكییەکی کز و بڵاو لە دەوروبەری ئەو کۆمەڵە ئەستێرانەدا هەیە، ئەمەش سەلماندی کە CDG-2 گەلەئەستێرەیەکی ڕاستەقینەیە و تەنها کۆمەڵە ئەستێرەیەکی هەڕەمەکی نییە. ئاژانسی بۆشاییی ئەوروپا ئاماژە بەوە دەدات کە پێدەچێت ئەم سیستمە زۆربەی گازە ئاساییەکانی خۆی لەدەستدابێت بەهۆی کارلێکەکان لەناو هێشووی پێرسۆسدا، و ئەوەی ماوەتەوە پێکهاتەیەکە کە ٩٩٪ی بارستاییەکەی لە ماددەی ڕەش پێکدێت.

ئەم دۆزینەوەیە گرنگییەکی زانستی زۆری هەیە بۆ تێگەیشتن لەوەی ماددەی ڕەش چۆن لە ژینگە سەختەکاندا ڕەفتار دەکات. هەروەها دەبێتە نموونەیەکی دەگمەن بۆ توێژینەوە لەسەر ئەوەی چۆن گەلەئەستێرەکان دەکرێت هەموو پێکهاتە بینراوەکانیان لێ ببنرێتەوە و تەنها چوارچێوەیەکی نادیار لە ماددەی ڕەشیان لێ بمێنێتەوە، کە وەک پەیکەرێکی بێگیان لە بۆشاییدا دەمێننەوە.

زانایان دەڵێن CDG-2 تاقیگەیەکی سروشتییە بۆ تاقیکردنەوەی تیۆرییەکانی گەشەکردنی گەردوون، چونکە نیشانمان دەدات کە هەمیشە ئەوەی دەیبینین هەموو ڕاستییەکە نییە و بەشێکی زۆری بارستایی گەردوون لە چاوەکانمان شاراوەیە.

سەرچاوە: ESA/Hubble/Subaru/Nature reports 2026.

PM:11:14:18/04/2026

ئه‌م بابه‌ته 164 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌