هەڵەیەکی بچووک لە پێوانەکردنی "سۆپەرنۆڤا" دەتوانێت کێشەی وزەی تاریک چارەسەر بکات

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دکتۆر سلاڤا توریشێڤ، فیزیاناس و زانای ناسراو، لە توێژینەوەیەکی نوێدا پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەو "قەیرانە"ی لە گەردوونناسیدا لەسەر وزەی تاریک دروستبووە، ڕەنگە تەنها ئەنجامی هەڵەیەکی بچووکی تەکنیکی بێت لە پێوانەکردنی ڕووناکی ئەستێرە تەقیوەکاندا.

ئەم مشتومڕە دوای ئەوە دروستبوو کە ئامێری (DESI) نەخشەیەکی نوێی گەردوونی بڵاوکردەوە و تیایدا دەرکەوت کە وزەی تاریک لەوانەیە بە تێپەڕبوونی کات بگۆڕێت، ئەمەش دژی تیۆرییە جێگیرەکانی پێشوو بوو. بەڵام توریشێڤ دەڵێت ئەم جۆرە بانگەشە گەورانە پێویستیان بە بەڵگەی یەکلاکەرەوە هەیە و پێی وایە ئەگەر تەنها بە بڕی ٠.٠٢ لە پێوانەکردنی ڕووناکی سۆپەرنۆڤاکاندا هەڵەمان کردبێت، ئەوا هەموو ئەو جیاوازییانە نامێنن کە لە داتاکاندا دەردەکەون.

جگە لەوە، توریشێڤ باس لە "ڕاستەی گەردوونی" دەکات کە زانایان بۆ پێوانەکردنی دوورییەکان بەکاری دەهێنن. ئەو پێشنیار دەکات کە تەکنیکێکی بیرکاری نوێ بەکاربهێنرێت کە پشت بە شێوەی گەردوون دەبەستێت نەک پێوانە کۆنەکانی سەرەتای دروستبوونی گەردوون. ئەگەر دوای ئەم ڕاستکردنەوانە هێشتا وزەی تاریک بە گۆڕاوی مایەوە، ئەو کات دەبێت بیر لە فیزیا و تیۆری نوێ بکرێتەوە کە مێشکی مرۆڤ پێشتر بیری لێ نەکردۆتەوە.

لە کۆتاییدا، ئەم کارە زانستییە جەخت لەوە دەکاتەوە کە تێگەیشتنی ئێمە بۆ وزەی تاریک هێشتا لە سەرەتادایە. لەگەڵ گەیشتنی زانیاری نوێ لە تەلیسکۆپی "یوکڵید" و پڕۆژەکانی تری ناسا، زانایان دەتوانن یەکلایی بکەنەوە کە ئایا گەردوون بە ڕاستی خەریکی گۆڕانە یان ئەوەی بینراوە تەنها هەڵەیەکی مۆدێلەکانی پێوانەکردن بووە.

arXiv / Dr. Slava Turyshev (JPL)

PM:06:47:24/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 76 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌